دانشگاه کاشان حدیث پژوهی 2008-6547 مقالات آماده انتشار 2025 05 06 گستره اثر چشم زخم از نگاه روایات فریقین گستره اثر چشم زخم از نگاه روایات فریقین 114814 10.22052/hadith.2024.255617.1513 FA اسماعیل اثباتی استاد یار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران Journal Article 2024 10 13 باور به چشم زخم از کهن ترین و شایع ترین باور ها در جهان است. این باور در میان مسلمانان نیز طرفداران بسیاری دارد. روایات مربوط به این باور از مهمترین عوامل گسترش این بارو است اما یکی از چالشهای این موضوع، دایره اثر چشم زخم است. عده‌ای چشم زخم را بسیار اثر گذار دانسته‌اند که لازم است پیوسته از آن بر حذر بود و برخی دیگر در عین باور به آن، احتمال ابتلا به آن را اندک می‌‌دانند و عملا در زندگی روزمره توجهی به آن ندارند. نوشتار حاضر با شیوه توصیفی – تحلیلی و با استفاده از منابع کتابشناختی می‌‌کوشد این موضوع را از نظر روایات شیعه و اهل سنت واکاوی کند. همه روایات شیعی درباره گستره وسیع اثر چشم زخم از منابع اهل سنت وارد شده است. اهل سنت هفت روایت گزارش کرده‌اند که دایره تاثیر چشم زخم را گسترده نشان می‌‌دهد از این میان تنها روایت ابن عباس که چشم زخم را فراتر از قدر می داند با سندی نقل شده که از نظر اهل سنت صحیح است هر چند مشخص نیست ابن عباس این روایت را مستقیما از پیامبر نقل کرده یا با واسطه. همه روایاتی که چشم زخم را مهمترین عامل مرگ و میر و اصلی ترین علت شکستها و ناکامی ها معرفی می‌‌کند ضعیف و غیر قابل اعتماد هستند و احتمال تاثیر پذیری آنها از فرهنگ زمانه وجود دارد. باور به چشم زخم از کهن ترین و شایع ترین باور ها در جهان است. این باور در میان مسلمانان نیز طرفداران بسیاری دارد. روایات مربوط به این باور از مهمترین عوامل گسترش این بارو است اما یکی از چالشهای این موضوع، دایره اثر چشم زخم است. عده‌ای چشم زخم را بسیار اثر گذار دانسته‌اند که لازم است پیوسته از آن بر حذر بود و برخی دیگر در عین باور به آن، احتمال ابتلا به آن را اندک می‌‌دانند و عملا در زندگی روزمره توجهی به آن ندارند. نوشتار حاضر با شیوه توصیفی – تحلیلی و با استفاده از منابع کتابشناختی می‌‌کوشد این موضوع را از نظر روایات شیعه و اهل سنت واکاوی کند. همه روایات شیعی درباره گستره وسیع اثر چشم زخم از منابع اهل سنت وارد شده است. اهل سنت هفت روایت گزارش کرده‌اند که دایره تاثیر چشم زخم را گسترده نشان می‌‌دهد از این میان تنها روایت ابن عباس که چشم زخم را فراتر از قدر می داند با سندی نقل شده که از نظر اهل سنت صحیح است هر چند مشخص نیست ابن عباس این روایت را مستقیما از پیامبر نقل کرده یا با واسطه. همه روایاتی که چشم زخم را مهمترین عامل مرگ و میر و اصلی ترین علت شکستها و ناکامی ها معرفی می‌‌کند ضعیف و غیر قابل اعتماد هستند و احتمال تاثیر پذیری آنها از فرهنگ زمانه وجود دارد.