نگاهی به متن و سند حدیث «اطلبوا العلم ولو بالصین»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 فارغ التحصیل دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه کاشان، ایران

2 دانشیار؛گروه قرآن و حدیث؛دانشگاه کاشان؛کاشان؛ایران

10.22052/hadith.2026.255930.1530

چکیده

سخن از دانش و دانش‌اندوزی و خرد و خردورزی از آموزه‌های پربسامد و ارجمند قرآن و حدیث است. یکی از این آموزه‌های بسیار فراگیر و زبانزد نزد همگان، حدیث «اطلبوا العلم ولو بالصین» است که در جوامع روایی سنی و کتب روایی شیعه رخ نموده است. این حدیث، میان اهل سنت به پنج سند و سه متن گزارش شده که همگی دچار آسیب و سستی شده‌اند؛ از این‌رو برخی از حدیث‌پژوهان اهل سنت، آنها را در جرگه «موضوعات» آورده‌اند.

برآیند بررسی این حدیث بر پایۀ سنجه‌های حدیث‌پژوهی اهل سنت نشان می‌دهد که آنها در رستۀ احادیث ساختگی نیستند؛ بیشینه چیزی که در این‌باره می‌توان گفت، «ضعیف بودن» آنها است. و متن حدیث نیز هیچ گونه ناسازگاری با دیگر آموزه‌های قرآن، حدیث و عقل نداشته، در بعضی از گزارش‌های این سخن، آمیختگی با دیگر سخنان پیامبر خدا صلی الله علیه وآله وسلم دیده می‌شود. گفتنی است این حدیث به کتاب‌های روایی شیعه که در زمینۀ اخلاق نگاشته شده‌اند، وارد شده است بدون این‌که بررسی همه‌سویه پیرامون این سخن داشته باشند، چرا که در بیشتر مواردی چنین، قاعدۀ "تسامح در ادلۀ سنن" را ـ به درستی یا نادرستی ـ پیش چشم داشته‌اند. به روایاتی این‌گونه، نام «احادیث منتقله» داده‌اند. گواهی‌هایی که بر این ادعا می‌توان آورد، بودن این حدیث با طرق و اسانید بسیار در روایات سنی و نبودِ طریق و سندی در روایات شیعی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A look at the document and text of the hadith “Seek knowledge even if it is in China”

نویسندگان [English]

  • Mohammadtaghi Rahmatpanah 1
  • hosain Sattar 2
1 PhD graduate, Department of Quranic Studies and Hadith University of Kashan, kashan iran
2 Department of Quranic Studies and Hadith/University of Kashan/kashan/iran
چکیده [English]

حدیث «اطلبوا العلم ولو بالصین» است که در جوامع روایی سنی و کتب روایی شیعه رخ نموده است. این حدیث، میان اهل سنت به پنج سند و سه متن گزارش شده که همگی دچار آسیب و سستی شده‌اند؛ از این‌رو برخی از حدیث‌پژوهان اهل سنت، آنها را در جرگه «موضوعات» آورده‌اند.

برآیند بررسی این حدیث بر پایۀ سنجه‌های حدیث‌پژوهی اهل سنت نشان می‌دهد که آنها در رستۀ احادیث ساختگی نیستند؛ بیشینه چیزی که در این‌باره می‌توان گفت، «ضعیف بودن» آنها است.

گفتنی است این حدیث به کتاب‌های روایی شیعه که در زمینۀ اخلاق نگاشته شده‌اند، وارد شده است بدون این‌که بررسی همه‌سویه پیرامون این سخن داشته باشند، چرا که در بیشتر مواردی چنین، قاعدۀ "تسامح در ادلۀ سنن" را ـ به درستی یا نادرستی ـ پیش چشم داشته‌اند. به روایاتی این‌گونه، نام «احادیث منتقله» داده‌اند. گواهی‌هایی که بر این ادعا می‌توان آورد، بودن این حدیث با طرق و اسانید بسیار در روایات سنی و نبودِ طریق و سندی در روایات شیعی است.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hadith "
  • Talab_e_ Elm, Document review, Textual review, ّFabricated Hadith, transferred Hadith