اعتبارسنجی سند و متن روایات معراجیه در تفسیر مأثور نورالثقلین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته مقطع دکتری، رشته علوم قرآن و حدیث، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران

2 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، مرکز آموزش عالی اقلید، اقلید، ایران

چکیده

معراج پیامبر2 از مباحث مهمی است که در منابع دینی به‌ویژه تفاسیر روایی به آن پرداخته شده است. یکی از این تفاسیر که در آن میزان قابل توجهی روایت دراین‌باره آمده که گاه هم متفاوت‌اند، تفسیر نورالثقلین است. تفاوت این روایات منجر به ایجاد دیدگاه‌ها و درنتیجه، ابهام و سؤالات گوناگون در مورد معراج شده است. لذا این پژوهش با به‌کارگیری روش کتابخانه‌ای، تحلیل و بررسی داده‌ها، ضمن ارزیابی سند، متن و خاستگاه روایات معراجیه، به تعیین رویکرد مفسر دراین‌باره پرداخته و با توجه به محورهای مطرح‌شده در این روایات، به این نتیجه دست یافته است که حویزی در ارتباط با رؤیت خداوند، کیفیت معراج و وجوب نمازهای یومیه، روایاتی را گزینش کرده که غالباً یکدست بوده و به‌لحاظ سندی و متنی مورد تأییدند. درعین‌حال در ارتباط با تعداد دفعات معراج دو دسته روایت ذکر کرده که با در نظر گرفتن معیارهایی، روایات دال بر دومرتبه بودن معراج، ترجیح دارند. این درحالی است که روایات منقول از وی دربارۀ تعداد نمازهای یومیه به‌لحاظ سندی و متنی قابل مناقشه و محل نقد هستند. دستۀ دیگر از روایاتی که وی در قالب مباحث معراج آورده، مربوط به معرفی حضرت علیt به‌عنوان جانشین پیامبر2 است. اگرچه این روایات سند کاملاً موثقی ندارند، به‌لحاظ متن معتبرند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Validation of the Chain of Transmission (Sanad) and Content (Matn) of the Miʻrāj Traditions in the Exegesis Nūr al-Thaqalayn

نویسندگان [English]

  • Ameneh Omidi 1
  • Elham Zarinkolah 2
1 Graduate of the Department of Quranic and Hadith Sciences, Shahid Chamran University, Ahvaz, Iran
2 Assistant Professor, Department of Qur'anic and Hadith Sciences, Eghlid Higher Education Center, Eghlid, Iran (Corresponding Author)
چکیده [English]

Introduction
Although the principle of the Prophet's Ascension (Miʻrāj), affirmed by explicit Qur'anic verses and Mutawātir traditions, is unanimously accepted by all al-Muslim scholars and cannot be rejected or rationalized away, the diversity of discussions regarding its nature and details (the "how and what") has led to various viewpoints, exegeses, and interpretations, thus making it a controversial subject that is sometimes shrouded in ambiguity. One of the exegetical works that mentions a significant volume of traditions on this topic—some of which are contradictory—is the Nūr al-Thaqalayn exegesis. The differences within these traditions have led to the creation of various perspectives and, consequently, diverse questions and ambiguities about the Miʻrāj. Examples include the number of times the Ascension occurred, the number of obligatory daily prayers imposed during the Miʻrāj, and the manner of seeing God. Therefore, the present research, while extracting the Miʻrāj traditions cited under the relevant verses in this exegesis, undertakes a complete evaluation and subsequent validation of their authority.
Materials and Methods
Given that the Prophet(pbuh)'s Miʻrāj is a crucial topic addressed in religious sources, especially tradition exegeses; this study utilizes a library-based, analytical, and critical method to evaluate the aforementioned traditions in the tradition exegesis Nūr al-Thaqalayn. The process began by extracting the traditions cited under the relevant verses in the exegesis and categorizing them thematically. Subsequently, the primary source of each tradition in earlier works was investigated, followed by a chain of transmission (sanad) and content (matn) analysis, relying on credible Rijāl (biographical) sources and other relevant texts.
Results and Findings
The analysis indicates that Ḥuwayzī, regarding the vision of God, the quality of the Miʻrāj, and the obligation of daily prayers, selected traditions that are generally consistent and authoritative in terms of chain of transmission (sanad) and content (matn). However, regarding the number of times the Miʻrāj occurred, he cited two sets of traditions. Based on specific criteria, the traditions indicating the Miʻrāj occurred twice are preferred. Conversely, the traditions he cited concerning the number of daily prayers are disputable and subject to criticism regarding their chain and content. Another category of traditions he included within the Miʻrāj discussions relates to the designation of Imam Ali (as) as the Prophet's successor. Although these traditions do not have a fully reliable chain, their content is deemed authentic. 
Conclusion
The Miʻrāj traditions mentioned in Nūr al-Thaqalayn include those that explain the number of times the Ascension occurred, the quality of the event, and the incidents that took place during it. Among these incidents are the vision of God, the obligation and determination of the number of daily prayers, and the designation of Imam Ali (as) as the Prophet's successor. Ḥuwayzī's approach in citing these themes is inconsistent: for issues like the vision of God, the quality of the occurrence, and the obligation of prayer during the Miʻrāj, he cited traditions that are reliable in terms of sanad and matn. However, concerning themes such as the total number of daily prayers, unreliable traditions are observed, which are weak in terms of sanad and matn and are questionable. Nevertheless, he cited both sets of traditions regarding the number of times the Miʻrāj occurred. This divergence in his approach to citing traditions, in a way, demonstrates his Ijtihād (independent judgment) in selecting traditions. Furthermore, this research highlights which topics related to the Miʻrāj are areas of difference and contention within Shi'a thought and which are matters of consensus. Simultaneously, this contention is not of a nature that necessitates dismissing all traditions; rather, by applying criteria for preference—especially the preference based on sanad and matn validity—some traditions are prioritized over others.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tradition Validation
  • Nūr al-Thaqalayn
  • Miʻrāj
  • Designation of the Prophet's Successor
  • Miʻrāj and the Determination of the Number of Prayer Units (Rak'ahs)
  • Obligation of Prayer

مراجع

قرآن مجید.
آلوسی، محمود بن‌ عبدالله. (۱۴۱۵ق). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی. چ۱. بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن‌اثیر، علی بن‌ محمد. (بی‌تا). اسد الغابة. بیروت: دارالکتاب العربی.
ابن‌بابویه، محمد بن‌ حسن. (بی‌تا[الف]). کتاب الخصال. تصحیح علی‌اکبر غفاری. قم: جامعة المدرسین،.
ابن‌بابویه، محمد بن‌ حسن. (بی‌تا[ب]). التوحید. تحقیق هاشم الحسینی الطهرانی. قم: منشورات جماعة المدرسین.
ابن‌بابویه، محمد بن‌ حسن. (۱۳۸۵ق). علل الشرایع. نجف: مکتبة الحیدریه.
ابن‌بابویه، محمد بن‌ حسن. (۱۴۱۳ق). من لا یحضره الفقیه. تصحیح علی‌اکبر غفاری. چ۲. قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
ابن‌حجر عسقلانی، محمد بن ‌علی. (۱۴۰۴ق). تهذیب ‌التهذیب. چ۱. بیروت: دارالفکر.
ابن‌حجر عسقلانی، محمد بن‌ علی. (۱۳۹۰ش). لسان المیزان. چ۲. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
ابن‌حجر عسقلانی، محمد بن ‌علی. (بی‌تا). فتح الباری. چ۲. بیروت: دارالمعرفة.
ابن‌داوود حلی، حسن. (۱۳۹۲ش). رجال ابن‌داوود. نجف: منشورات مطبعة الحیدریة.
ابن‌سعد، محمد. (بی‌تا). الطبقات الکبری. بیروت: دار صادر.
ابن‌شهرآشوب، محمد بن ‌علی. (۱۳۷۹ق). المناقب. چ۱. قم: علامه.
ابن‌عساکر، احمد بن‌ علی. (۱۴۱۵ق). تاریخ مدینة دمشق. بیروت: دارالفکر.
ابن‌غضائری، احمد بن‌ حسین. (۱۴۲۲ق). رجال ابن‌الغضائری. چ۱. قم: دارالحدیث.
ابن‌کثیر، اسماعیل بن‌ عمر. (۱۴۱۹ق). تفسیر القرآن العظیم. چ۱. بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن‌ندیم البغدادی، محمد بن ‌اسحاق. (بی‌تا). الفهرست ابن‌ الندیم. تحقیق رضا تجدد. بی‌جا: بی‌نا.
اردبیلی، محمدعلی. (بی‌تا). جامع الرواة. بی‌جا: مکتبۀ المحمدی،.
اشعری، ابوالحسن. (۱۹۹۱م). الابانة فی اصول الدین. چ۱. بیروت: دارالقادری.
ایزدپور، محمدرضا. (۱۳۸۵ش). معراج پیامبر2 از دیدگاه عقل و وحی. فرهنگ کوثر. شمارۀ ۶۸، ۴۶-۵۱.
برقی، احمد بن ‌ابی‌عبدالله. (۱۳۴۲ش). الرجال. تهران: دانشگاه تهران.
بلاغی، عبدالحجة. (۱۳۶۸ق). حجة التفاسیر و بلاغ الاکسیر. قم: انتشارات حکمت.
پاینده، ابوالقاسم. (۱۳۸۲ش). نهج الفصاحة. تهران: نشر دنیاى دانش‏.
تفرشی، مصطفی. (۱۳۷۶ش). نقد الرجال. قم: مؤسسة آل البیت لإحیاء التراث.
جرجانی، حسین بن‌ حسن. (۱۳۷۸ش). جلاء الأذهان و جلاء الأحزان. تصحیح جلال‌الدین محدث. چ۱. تهران: دانشگاه تهران.
حلی، حسن بن‌ یوسف. (۱۴۱۷ق). خلاصة الاقوال فی معرفة الرجال. بی‌جا: مؤسسۀ نشر الفقاهة.
حویزی، عبد علی بن‌ جمعه. (۱۴۱۵ق). تفسیر نورالثقلین. چ۴. قم: اسماعیلیان.
خطیب بغدادی، احمد بن‌علی. (۱۴۱۷ق). تاریخ بغداد. چ۱. بیروت: دارالکتب.
خوئی، ابوالقاسم. (۱۴۱۳ق). معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة. چ۵. بی‌جا: بی‌نا.
ذهبی، شمس‌الدین. (۱۴۱۳ق). سیر اعلام النبلاء. چ۹. بیروت: مؤسسة الرساله.
رازی، حسین بن ‌علی. (۱۴۰۸ق). روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن. تصحیح محمدمهدی ناصح. چ۱. مشهد: آستان قدس رضوی.
رضوی قمی، سید صدرالدین محمد بن‌ محمدباقر. (بی‌تا). المعراج الجسمانی (نسخه خطی). بی‌جا: بی‌نا.
رفیعی قزوینی، ابوالحسن. (بی‌تا). رجعت و معراج. چ۳. بی‌جا: بی‌نا.
زرکلی، خیرالدین. (۱۴۱۰ق). الأعلام. چ۵. بیروت: دارالعلم للملایین.
سلیمانی، حسین و قاسمی، مهدی. (۱۳۹۲ش). نماز در آیین یهود. پژوهش‌های ادیانی، ۱ (۲)، ۱۱۷-۱۳۸.
سیوطی، جلال الدین. (۱۴۰۴ق). الدر المنثور فی تفسیر المأثور. قم: کتابخانه آیت‌الله مرعشی.
طباطبائی، محمدحسین. (۱۳۹۰ش). المیزان فی تفسیر القرآن. چ۲. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
طبرسی، فضل بن ‌حسن. (۱۳۷۲ش). مجمع ‌البیان فی تفسیر القرآن. چ۳. تهران: ناصرخسرو.
طبری، محمد بن جریر. (۱۴۱۲ق). جامع البیان عن تأویل آی القرآن. چ۱. بیروت: دارالمعرفة.
طوسی، محمد بن‌ حسن. (۱۴۱۴ق). الأمالی. چ۱. قم: دارالثقافة.
طوسی، محمد بن‌ حسن. (۱۴۱۷ق). الفهرست. چ۱. بی‌جا: مؤسسۀ نشر الفقاهة.
طوسی، محمد بن‌ حسن. (۱۳۸۱ش). الرجال. نجف: مطبعة الحیدریه.
طوسی، محمد بن‌ حسن. (۱۴۰۴ق). اختیار معرفة الرجال. قم: مؤسسۀ بعثت.
عزیزی‌کیا، غلامعلی. (۱۳۸۴ش). تأملی در روایات معراج. معرفت، شمارۀ ۹6، ۵۲-۵۹.
فخر رازی، محمد بن ‌عمر. (۱۴۲۰ق). التفسیر الکبیر(مفاتیح الغیب). چ۳. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
قمی، علی بن‌ ابراهیم. (۱۳۶۳ش). تفسیر القمی. تحقیق طیب موسوی جزایری. چ۳. قم: دارالکتاب.
کشی، محمد بن ‌عمر. (۱۳۱۷ش). رجال ‌الکشی. هند: مصطفویه.
کلینی، محمد بن‌ یعقوب. (۱۳۶۳ش). الکافی. تصحیح علی‌اکبر غفاری. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
مامقانی، عبدالله. (۱۴۳۱ق). الفوائد الرجالیة من تنقیح المقال فی علم الرجال. تحقیق محمدرضا مامقامی. قم: مؤسسة آل البیت لإحیاء التراث.
مطیع، حسین. (۱۳۸۵ش). نگاهی دیگر به اسراء و معراج پیامبر2. کوثر، شمارۀ ۱۰۲، ۱۰۸-۱۱۷.
مکارم شیرازی، ناصر. (۱۳۷۱ش). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
مجلسی، محمدباقر. (۱۴۰۳ق). بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهارk. چ۲. بیروت: مؤسسة الوفاء.
مجلسی، محمدباقر. (۱۴۰۴ق). مرآة العقول فی شرح اخبار آل الرسول2. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
مزی، یوسف بن‌ عبدالرحمن. (۱۴۰۶ق). تهذیب الکمال. چ۴. بیروت: مؤسسة الرساله.
معمر، علی یحیی. (۱۳۸۴ش). الاباضیة فی موکب التاریخ. قاهره: موسوعة جمال عبدالناصر فی الفقه الاسلامی.
مغلطای، علاءالدین. (۱۴۲۲ق). اکمال تهذیب الکمال فی أسماء الرجال. چ۱. بی‌جا: فاروق الحدیثة للطباعة و النشر.
نجاشی، احمد بن‌ علی. (۱۴۰۷ق). فهرست أسماء مصنفی الشیعة المشتهر به رجال النجاشی. قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
نوری زنجانی، محمد اسماعیل. (۱۳۹۴ش). آیات مرتبط با رخدادها: اسراء و معراج پیامبر2. مبلغان، شمارۀ ۱۹۱، ۸-۱۹.
References
The Holy Qur’an.
al-Alusi, M. (1994 CE). Ruh al-Ma‘ani fi Tafsir al-Qur’an al-‘Azim wa al-Sab‘ al-Mathani. 1st ed. Beirut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyyah. (In Arabic)
Ibn al-Athir, A. (n.d.). Usd al-Ghabah. Beirut: Dar al-Kitab al-‘Arabi.
Ibn Babawayh, M. (n.d. [a]). Kitab al-Khisal. Ed. ‘Ali Akbar Ghafari. Qom: Jami‘at al-Mudarrisin.
Ibn Babawayh, M. (n.d. [b]). al-Tawhid. Ed. Hashim al-Husayni al-Tehrani. Qom: Jam‘iyat al-Mudarrisin.
Ibn Babawayh, M. (1965 CE). ‘Ilal al-Shara‘i. Najaf: Maktabat al-Haydariyyah. (In Arabic)
Ibn Babawayh, M. (1992 CE). Man la Yahduruhu al-Faqih. Ed. ‘Ali Akbar Ghafari. 2nd ed. Qom: Mu’assasat al-Nashr al-Islami. (In Arabic)
Ibn Hajar al-‘Asqalani, M. (1983 CE). Tahdhib al-Tahdhib. 1st ed. Beirut: Dar al-Fikr. (In Arabic)
Ibn Hajar al-‘Asqalani, M. (1970 CE). Lisan al-Mizan. 2nd ed. Beirut: Mu’assasat al-A‘lami li’l-Matbu‘at. (In Persian)
Ibn Hajar al-‘Asqalani, M. (n.d.). Fath al-Bari. 2nd ed. Beirut: Dar al-Ma‘rifah.
Ibn Dawud al-Hilli, H. (2013 CE). Rijal Ibn Dawud. Najaf: Matba‘at al-Haydariyyah. (In Persian)
Ibn Sa‘d, M. (n.d.). al-Tabaqat al-Kubra. Beirut: Dar Sader.
Ibn Shahrashub, M. (1959 CE). al-Manaqib. 1st ed. Qom: ‘Allameh. (In Arabic)
Ibn ‘Asakir, A. (1995 CE). Tarikh Madinat Dimashq. Beirut: Dar al-Fikr. (In Arabic)
Ibn al-Ghada’iri, A. (2001 CE). Rijal Ibn al-Ghada’iri. 1st ed. Qom: Dar al-Hadith. (In Arabic)
Ibn Kathir, I. (1998 CE). Tafsir al-Qur’an al-‘Azim. 1st ed. Beirut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyyah. (In Arabic)
Ibn al-Nadim, M. (n.d.). al-Fihrist Ibn al-Nadim. Ed. Reza Tajaddud. No place: n.p.
Ardabili, M. (n.d.). Jami‘ al-Ruwat. No place: Maktabat al-Muhammadiyyah.
al-Ash‘ari, A. (1991 CE). al-Ibana fi Usul al-Din. 1st ed. Beirut: Dar al-Qadiri.
Izadpour, M. (2006 CE). “The Prophet’s Mi‘raj from the Perspective of Reason and Revelation.” Farhang-e Kowsar, no. 68, pp. 46–51. (In Persian)
al-Barqi, A. (1963 CE). al-Rijal. Tehran: University of Tehran. (In Persian)
Balaghi, ‘A. (1948 CE). Hujjat al-Tafasir wa Balagh al-Aksir. Qom: Hikmat Publications. (In Arabic)
Payandeh, A. (2003 CE). Nahj al-Fasahah. Tehran: Nashr-e Dunya-ye Danesh. (In Persian)
Tafrishi, M. (1997 CE). Naqd al-Rijal. Qom: Mu’assasat Al al-Bayt li-Ihya’ al-Turath. (In Persian)
Jurjani, H. (1999 CE). Jala’ al-Adhhan wa Jala’ al-Ahzan. Ed. Jalal al-Din Muhaddith. 1st ed. Tehran: University of Tehran. (In Persian)
al-Hilli, H. (1997 CE). Khilasat al-Aqwal fi Ma‘rifat al-Rijal. No place: Mu’assasat Nashr al-Fiqahah. (In Arabic)
al-Huwayzi, ‘A. (1995 CE). Tafsir Nur al-Thaqalayn. 4th ed. Qom: Isma‘iliyyan. (In Arabic)
al-Khatib al-Baghdadi, A. (1996 CE). Tarikh Baghdad. 1st ed. Beirut: Dar al-Kutub. (In Arabic)
al-Khu’i, A. (1992 CE). Mu‘jam Rijal al-Hadith wa Tafsil Tabaqat al-Ruwat. Vol. 5. No place: n.p. (In Arabic)
al-Dhahabi, S. (1992 CE). Siyar A‘lam al-Nubala’. Vol. 9. Beirut: Mu’assasat al-Risalah. (In Arabic)
al-Razi, H. (1988 CE). Rawd al-Jinan wa Ruh al-Jinan fi Tafsir al-Qur’an. Ed. Muhammad Mahdi Nasih. 1st ed. Mashhad: Astan Quds Razavi. (In Arabic)
Radawi Qummi, M. (n.d.). al-Mi‘raj al-Jismani (Manuscript). No place: n.p.
Rafi‘i Qazvini, A. (n.d.). Raj‘at wa Mi‘raj. 3rd ed. No place: n.p.
Zirikli, Kh. (1989 CE). al-A‘lam. 5th ed. Beirut: Dar al-‘Ilm li’l-Malayin. (In Arabic)
Soleimani, H. (2013 CE). “Prayer in Judaism.” Religious Studies, 1(2), 117–138. (In Persian)
al-Suyuti, J. (1984 CE). al-Durr al-Manthur fi Tafsir al-Ma’thur. Qom: Ayatullah Mar‘ashi Library. (In Arabic)
Tabataba’i, M. (2011 CE). al-Mizan fi Tafsir al-Qur’an. 2nd ed. Beirut: al-A‘lami Foundation for Publications. (In Persian)
al-Tabrisi, F. (1993 CE). Majma‘ al-Bayan fi Tafsir al-Qur’an. 3rd ed. Tehran: Nasir Khusraw. (In Persian)
al-Tabari, M. (1992 CE). Jami‘ al-Bayan ‘an Ta’wil Ay al-Qur’an. 1st ed. Beirut: Dar al-Ma‘rifah. (In Arabic)
al-Tusi, M. (1993 CE). al-Amali. 1st ed. Qom: Dar al-Thaqafah. (In Arabic)
al-Tusi, M. (1996 CE). al-Fihrist. 1st ed. No place: Mu’assasat Nashr al-Fiqahah. (In Arabic)
al-Tusi, M. (2002 CE). al-Rijal. Najaf: Matba‘at al-Haydariyyah. (In Persian)
al-Tusi, M. (1983 CE). Ikhtiyar Ma‘rifat al-Rijal. Qom: Mu’assasat al-Ba‘thah. (In Arabic)
Azizi Kia, Gh. (2005 CE). “A Reflection on the Traditions Concerning the Mi‘raj.” Ma‘rifat, no. 96, pp. 52–59. (In Persian)
Fakhr al-Razi, M. (1999 CE). al-Tafsir al-Kabir (Mafatih al-Ghayb). 3rd ed. Beirut: Dar Ihya’ al-Turath al-‘Arabi. (In Arabic)
Qummi, ‘A. (1984 CE). Tafsir al-Qummi. Ed. Tayyib Musavi Jazayeri. 3rd ed. Qom: Dar al-Kitab. (In Persian)
al-Kashshi, M. (1938 CE). Rijal al-Kashshi. India: Mustafa Press. (In Persian)
al-Kulayni, M. (1984 CE). al-Kafi. Ed. ‘Ali Akbar Ghafari. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyyah. (In Persian)
al-Mamaqani, ‘A. (2010 CE). al-Fawa’id al-Rijaliyyah min Tanqih al-Maqal fi ‘Ilm al-Rijal. Ed. Muhammad Reza Mamqami. Qom: Mu’assasat Al al-Bayt li-Ihya’ al-Turath. (In Arabic)
Muti‘, H. (2006 CE). “A New Look at the Isra’ and Mi‘raj of the Prophet (pbuh).” Kowsar, no. 102, pp. 108–117. (In Persian)
Makarem Shirazi, N. (1992 CE). Tafsir-e Nemuneh. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyyah. (In Persian)
Majlisi, M. (1983 CE). Bihar al-Anwar li-Durar Akhbar al-A’immah al-Athar. 2nd ed. Beirut: Mu’assasat al-Wafa’. (In Arabic)
Majlisi, M. (1984 CE). Mir’at al-‘Uqul fi Sharh Akhbar Al al-Rasul. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyyah. (In Arabic)
al-Mizzi, Y. (1985 CE). Tahdhib al-Kamal. 4th ed. Beirut: Mu’assasat al-Risalah. (In Arabic)
Mu‘ammar, ‘A. (2005 CE). al-Ibadiyya fi Mawkib al-Tarikh. Cairo: Jamal ‘Abd al-Nasir Encyclopedia of Islamic Jurisprudence. (In Persian)
Mughaltay, ‘A. (2001 CE). Ikmal Tahdhib al-Kamal fi Asma’ al-Rijal. 1st ed. No place: Faruq al-Hadithah li’l-Tiba‘ah wa al-Nashr. (In Arabic)
al-Najashi, A. (1987 CE). Fihrist Asma’ Musannifi al-Shi‘ah (Rijal al-Najashi). Qom: Mu’assasat al-Nashr al-Islami. (In Arabic)
Nuri Zanjani, M. (2015 CE). “Qur’anic Verses Related to the Events of Isra’ and Mi‘raj.” Mublighan, May–June, no. 191, pp. 8–19. (In Persian)

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار