دفاع از اصالت و اعتبار روایت تاریخی حدیث قضیب ممشوق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

2 کارشناس‌ارشد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

چکیده

ازجمله گزارش‌های تاریخی در سیرۀ اخلاقی پیامبر عظیم‌الشأن2 در حق‌الناس، روایتی تاریخی است که به حدیث قضیب ممشوق شهرت یافته است. این روایت نقلی است در قصاص‌خواهی پیامبر2 در آخرین روزهای عمرشان در مسجدالنبی و تقاضای قصاص ازطرف یکی از صحابه به‌سبب وارد کردن ضربه‌ای غیرعامدانه ازسوی رسول‌الله بدو.پس از نقل مکرر آن در طی قرون گذشته، این سخن در دورۀ اخیر مورد بررسی و نقد جدی‌تری قرار گرفته؛ هرچند نقدی از آن را در دوران گذشته اولین‌بار ابن‌جوزی به دست داده است. روایت یادشده پس از نقد سندی و متنی و کلامی و فقهی و اخیراً نقد روایت‌شناسی و نیز پیگیری روایت در اخبار منتقله مورد توجه منتقدان قرار گرفته است. مقالۀ پیش رو با نگاهی انتقادی به نقدهای سندی و متنی روایت یادشده، هم سند روایت را قابل قبول/صحیح دانسته و هم تنافی آن را با قواعد فقهی مسلم فریقین و نیز مبانی کلامی مردود دانسته و از اعتبار این سخن که بیش از فقه بر اخلاق والای پیامبر/خلق عظیم مبتنی است دفاع می‌کند. به دیگر سخن، این حدیث در باب اخلاق قابل استناد و ارزیابی است نه فقه و بین این دو فاصله و تمایز است. سیرۀ پیامبر2 رفتاری اخلاقی است که جنبۀ فقهی لزوماً در آن مورد توجه نیست. بااین‌حال این نوشتار مدعی است که این روایت ازجمله روایات منتقلۀ مثبت/صواب است و منتقله بودن سبب ضعف آن نمی‌شود که هیچ، به‌سبب تلقی به قبول آن در فریقین باعث تقویت آن می‌شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Defending the Authenticity and Credibility of the Historical Hadith Tradition of Qaḍīb Mamshūq

نویسندگان [English]

  • Husayn Sattar 1
  • Sakina Ansari 2
1 Associate professor of Kashan University, Kashan, Iran.(Corresponding Author)
2 Karshenasarshad of Quranic and Hadith Sciences, University of Kashan, Kashan, Iran
چکیده [English]

Introduction
The historical tradition of Qaḍīb Mumshūq, which refers to Prophet Muhammad’s demand for retribution during the final days of his life, is among the ethically oriented reports in the Prophetic sīra. This account, transmitted in both Sunni and Shiʿi sources, has over the centuries—particularly in modern times—been subjected to serious critiques of its chain of transmission, textual content, jurisprudential implications, and theological foundations. The earliest well-known critique was offered by Ibn al-Jawzī, followed by other critics who, citing the weakness of transmitters such as ʿAbd al-Munʿim Ibn Idrīs and the incompatibility of the content of the report with jurisprudential principles and the doctrine of prophetic infallibility, have judged it to be fabricated or weak. The present study, while acknowledging that this report belongs to the category of akhbār muntaqila (reports transmitted from Sunni sources into Shiʿi tradition), seeks to defend the authenticity and validity of its core tradition, arguing that the criticisms raised—especially when distinguishing between the ethical and jurisprudential aspects of the account—can be adequately addressed.
Materials and Methods
This research employs a descriptive-analytical method with a library-based approach. Its primary aim is to evaluate and critique the arguments of the detractors and subsequently defend the credibility of the Qaḍīb Mamshūq tradition, with particular focus on Shaykh al-Ṣadūq’s transmission in al-Amālī. The research corpus consists of primary hadith and historical sources from both Sunni and Shiʿi traditions (notably al-Amālī of al-Ṣadūq, al-Ṭabarānī’s al-Muʿjam al-Kabīr, and the works of critics such as Ibn al-Jawzī and contemporary scholars). The sample under study is the Qaḍīb Mamshūq tradition itself and the critiques associated with it. Data collection tools include extraction of information from primary texts and secondary studies.
The analytical method proceeds as follows: first, the transmission history of the tradition in Shiʿi and Sunni sources is briefly outlined. Next, critiques of the chain of transmission (particularly concerning al-Ṭabarānī and al-Amālī) and textual critiques (such as conflicts with jurisprudential rules of retribution and the foundations of infallibility) are systematically identified and categorized. In the subsequent stage, through comparative isnād analysis, the chain of transmission in al-Ṣadūq’s al-Amālī—which lacks transmitters accused of fabrication such as ʿAbd al-Munʿim Ibn Idrīs—is examined through rijāl evaluation, and its strength is demonstrated. Finally, by means of content analysis and lexical study of key terms such as “qiṣāṣ,” and by distinguishing historical-ethical perspectives from purely jurisprudential ones, the textual critiques are addressed. An exploration of the motives of certain critics also forms part of this analysis.
Results and findings
The findings of this study can be presented in two domains: chain of transmission (isnād) and textual/content analysis.

Findings pertaining to Isnād: Examination shows that the main critique of Sunni scholars (such as Ibn al-Jawzī) is directed at al-Ṭabarānī’s chain, which includes ʿAbd al-Munʿim Ibn Idrīs—a transmitter accused of fabrication. However, the chain of the same report in Shaykh al-Ṣadūq’s al-Amālī follows a different and more reliable path: Muḥammad Ibn Ibrāhīm al-Ṭālaqānī → Muḥammad Ibn Ḥamdān al-Ṣaydalānī → Muḥammad Ibn Muslimah al-Wāsiṭī → Yazīd Ibn Hārūn → Khālid al-Ḥadhdhāʾ → Abū Qalābah (ʿAbd Allāh Ibn Zayd al-Jarmī) → Ibn ʿAbbās. Rijāl analysis of this chain indicates that its transmitters are largely trustworthy figures within Sunni tradition, and Shiʿi rijāl authorities have not raised serious objections against them. Therefore, the judgment of weakness or fabrication applied to al-Ṭabarānī’s chain cannot be extended to the distinct and earlier transmission of Shaykh al-Ṣadūq.
Findings from Textual and Content Analysis: In response to content-based critiques, the findings demonstrate:


Distinction between Ethics and Jurisprudence: The core of the defensive argument lies in separating the ethical-pedagogical dimension of the tradition from jurisprudential inference. The Prophet, at the height of piety and sensitivity toward ḥuqūq al-nās (the rights of others), sought to remove even the slightest trace of unintended harm, even though Islamic law does not impose retribution (qiṣāṣ) for unintentional acts or striking with a staff. This conduct reflects the Prophet’s “exalted character” (khuluq ʿaẓīm), not a legal ruling. Supporting this view is the fact that al-Ṣadūq did not include this report in his jurisprudential works such as Man lā yaḥḍuruhu al-faqīh.
Analysis of the Term “Qiṣāṣ”: The usage of qiṣāṣ in this tradition corresponds to its lexical meaning (pursuit, retaliation, or compensation for an act), rather than its technical juridical sense (specific corporal punishment). Internal textual indicators—such as references to “retribution in the Hereafter” and the request for a substitute to undergo retribution—support this lexical interpretation.
Implicit Acceptance by Scholars: The citation of passages from this tradition by numerous classical and contemporary Shiʿi jurists (such as Ayatollah Nāʾīnī, al-Khūʾī, and Makārim Shīrāzī) in various jurisprudential and ethical discussions indicates their implicit acceptance of the report’s credibility, or at least the absence of any definitive conflict with foundational principles.
Positive Transmitted Reports: Although this tradition qualifies as a khabar muntaqal (a report transmitted from Sunni sources into Shiʿi tradition), it belongs to the category of sound and acceptable transmitted reports. Its shared transmission across traditions strengthens rather than weakens its credibility.

Conclusion
Based on the isnād and textual analyses presented, it can be concluded that the Qaḍīb Mamshūq tradition—at least in Shaykh al-Ṣadūq’s transmission—possesses a defensible degree of credibility. The isnād critiques are primarily directed at other transmissions (such as that of al-Ṭabarānī), while the chain in al-Amālī demonstrates relative reliability. On the other hand, the major textual critiques are resolved when one considers the fundamental distinction between the Prophet’s ethical conduct and jurisprudential inferences, as well as through a lexical interpretation of the key term qiṣāṣ. This tradition, rather than serving as a jurisprudential precedent, symbolizes the Prophet’s utmost sensitivity and piety regarding the rights of others, and his effort to clear his conscience even of unintended effects. Accordingly, it may be accepted as a credible historical-ethical report, and its positive transmission from Sunni to Shiʿi sources can be regarded as a sign of shared values in honoring the Prophetic sīra.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Qaḍīb Mamshūq
  • transmitted reports (akhbār muntaqila)
  • qiṣāṣ
  • ethical Prophetic sīra
  • Shaykh al-Ṣadūq

مراجع

قرآن کریم.
ابن‌بابویه، محمد بن علی (شیخ صدوق). (137۶). امالی. چ6. تهران: نشر کتابچی.
ابن‌بابویه، محمد بن علی. (138۵). علل ‌الشرائع‏. چ1. قم: نشر داورى.
ابن‌بابویه، محمد بن علی. (1۴13ق). من لا یحضره الفقیه. چ2. تصحیح علی‌اکبر غفاری. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
ابن‌جوزی، ابوالفرج عبدالرحمن بن علی. (1۴1۵ق). الموضوعات. تحقیق توفیق حمدان. بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن‌حجر عسقلانی، احمد بن علی. (1۴01ق). القول المسدد فی الذب عن المسند للإمام أحمد. چ1. تحقیق مکتبة ابن تیمیة. قاهرة: مکتبة ابن تیمیة.
ابن‌حجر عسقلانی، احمد بن علی. (1۴0۴ق). تهذیب التهذیب. چ1. بیروت: دارالفکر.
ابن‌حجر عسقلانی، احمد بن علی. (1۴07ق). لسان المیزان. بیروت: دارالفکر.
ابن‌حجر عسقلانی، احمد بن علی. (1406ق). لسان المیزان. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
ابن‌حمدون، محمد بن حسن. (199۶م). التذکرة الحمدونیة. تحقیق احسان عباس و بکر عباس. بیروت: دار صادر.
ابن‌حیون، نعمان بن محمد. (138۵ق). دعائم الاسلام. قم: مؤسسة آل البیتk.
ابن‌سعد، محمد بن سعد. (1۴10ق). الطبقات الکبری. بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن‌شهرآشوب مازندرانی، محمد بن علی. (1379ق). مناقب آل أبی‌طالبt. قم: علامه
ابن‌عاشور، محمدطاهر (۱۴۲۰-۱۴۲۱ق). تفسیر التحریر و التنویر المعروف بتفسیر ابن عاشور. بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.
ابن‌عراق، نورالدین. (1399ق). تنزیه الشریعة المرفوعة عن الأخبار الشنیعة الموضوعه. بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن‌عساکر، علی بن الحسن بن هبة الله الدمشقی. (199۵م). تاریخ مدینة دمشق و ذکر فضلها و تسمیة من حلها من الأماثل. تحقیق محب‌الدین أبی‌سعید عمر بن غرامة العمری. بیروت: دارالفکر.
ابوحفص الواعظ، عمر بن احمد. (1۴0۴ق). تاریخ أسماء الثقات. چ1. تحقیق صبحی السامرائی. کویت: الدارالسلفیة.
ابونعیم اصبهانی، احمد بن عبدالله. (1۴0۵ق). حلیة الأولیاء و طبقات الأصفیاء. چ4. بیروت: دارالکتاب العربی.
اخوان‎مقدم، زهره، و قهرمانی‌نژاد، بهاءالدین. (1398). تحلیل انتقادی روایت قصاص‌خواهی «عکاشه» و چرایی انتقال آن به شیعه. حدیث‌پژوهی، 11 (21)، 193-21۶.
بروجردى، آقا حسین طباطبایى. (1380ق). جامع أحادیث الشیعة. چ1. تهران: انتشارات فرهنگ سبز.
تجلیل تبریزى، ابوطالب. (1۴17ق). معجم المحاسن و المساوى. چ1. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامی.
تمیمی بستی، محمد بن حبان. (139۶ق). المجروحین من المحدثین والضعفاء والمتروکین. حلب: دارالوعی.
تمیمی بستی، محمد بن حبان. (197۵م). الثقات. چ1. تحقیق السید شرف‌الدین احمد. بی‌جا: دارالفکر.
جعفریان، رسول، و محمودی، سید جلال. (1395). کاربست نقد اسنادی محدثان و نظریۀ روایت‌شناسی در تحلیل روایت/حدیث «قضیب ممشوق». در: مجموعه مقالات همایش روش‌شناسی مطالعات تاریخی و رهیافت‌های بینارشته‌ای. قم: پژوهشکدۀ تاریخ اسلام.
جمعى از مؤلفان. مجلۀ فقه اهل‌بیتk (فارسى). ۵۶ جلد. چ1. مؤسسۀ دائرةالمعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل‌بیتk. قم: ایران.
حَدّاد، مَحمُود بِن مُحَمّد. (1۴08ق). تخریج أحادیث إحیاء علوم الدین للعراقی وابن السبکی والزبیدی. چ1. ریاض: دارالعاصمة للنشر.
حسینی طهرانی، محمدحسین. (۱۴۱۸ق). ولایة الفقیه. بیروت: دارالمحجة البیضاء.
حسینی موسوی، محمد بن أبی‌طالب. (1۴18ق). تسلیة المجالس و زینة المجالس. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة.
حسینی، بی‌بی زینب. (1398). تبیین نقش امام سجادt در شکل‌گیری قیام های توابین با تأکید بر ادعیۀ صحیفۀ سجادیه. مطالعات فهم حدیث، ۵ (2)، 1۴7-1۶9.
حسینى شیرازى، حسن. (1۴27ق). موسوعة الکلمة. چ1. کویت: دارالعلوم.
خامنه‏اى، على. (1۴29ق). دروس تربویة من السیرة النبویة. چ1. بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.
خطیب بغدادی، احمد بن علی. (بی‌تا). تاریخ بغداد أو مدینة السلام. بیروت: دارالکتب العلمیة.
خلیل بن احمد. (۱۴۰۹-۱۴۱۰ق). العین. تحقیق مهدی المخزومی و إبراهیم السامرائی. قم: مؤسسة دارالهجرة.
خمینی، روح الله. (1379). صحیفۀ امام. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
خوئی، سید ابوالقاسم. (بی‌تا). معجم رجال الحدیث. قم: مؤسسة خوئی الاسلامیه
ذهبی، محمد بن احمد. (1382ق). میزان الإعتدال فی نقد الرجال. چ1. بیروت: دارالمعرفة للطباعة والنشر.
ذهبی، محمد بن احمد. (1۴07ق). تاریخ الإسلام و وفیات المشاهیر و الأعلام. چ1. تحقیق د. عمر عبدالسلام تدمری. بیروت: دارالکتاب العربی.
ذهبی، محمد بن احمد. (1۴13ق). سیر أعلام النبلاء. تحقیق شعیب الأرناؤوط و محمد نعیم العرقسوسی. چ9. بیروت: مؤسسة الرسالة.
ذهبی، محمد بن احمد. (199۵م). میزان الإعتدال فی نقد الرجال. بیروت: دارالکتب العلمیة.
رازی التمیمی، عبدالرحمن بن أبی‌حاتم. (19۵2م). الجرح و التعدیل. چ1. بیروت: دارالإحیاء التراث العربی.
راغب اصفهانی، ابوالقاسم. (بی‌تا). معجم مفردات الفاظ القرآن. بی‌جا: دارالکاتب العربی.
ستار، حسین. (1۴00). نقش اخبار منتقله در افتراقات کلامی درون شیعی؛ بررسی موردی انگاره‌های سهوالنبی و تحریف قرآن. نشریۀ معرفت کلامی، 12(27)، 91-110.
ستار، حسین. (1393). بررسی و تحلیل دلایل و پیامدهای روایات منتقله در آثار شیخ صدوق. پایان‌نامه دانشگاه قم.
ستار، حسین، و مؤدب، رضا. (1393). بررسی نقش روات مشترک در اخبار منتقله (مطالعۀ موردی؛ جِعّابی از مشایخ صدوق). حدیث‌پژوهی، ۶ (11)، 207-238.
سخاوی، محمد بن عبدالرحمن. (1۴03ق). فتح المغیث شرح ألفیة الحدیث. لبنان: دارالکتب العلمیة.
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر. (139۶ق). طبقات المفسرین. چ1. تحقیق علی محمد عمر. القاهرة: مکتبة وهبة.
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر. (1۴03ق). طبقات الحفاظ. چ1. بیروت: دارالکتب العلمیة.
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر. (1۴17ق). اللآلىء المصنوعة فی الأحادیث الموضوعة. بیروت: دارالکتب العلمیة.
شافعی، علی بن حسن. (1995م). تاریخ مدینة دمشق و ذکر فضلها و تسمیة من حلها من الأماثل. بیروت: دار الفکر.
شامی، یوسف بن حاتم. (1۴20ق). الدر النظیم فی مناقب الأئمة اللهامیم. قم: جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
شریف الرضی، محمد بن الحسین. (1۴1۴ق‏). نهج البلاغة. به کوشش صبحی صالح. قم: هجرت‏.
شوشتری، محمدتقی. (1۴10ق). قاموس الرجال. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة، مؤسسة النشر الإسلامی.
صالحی شامی، محمد بن یوسف. (1۴1۴ق). سبل الهدى والرشاد فی سیرة خیر العباد للإمام.‍ تحقیق وتعلیق الشیخ عادل احمد. بیروت: دارالکتب العلمیة.
طبرانی، سلیمان بن احمد. (1۴0۴ق). المعجم الکبیر. چ2. تحقیق حمدی بن عبدالحمید السلفی. موصل: مکتبة الزهراء
عاملی الجُبَعی (المعروف بالشهید الثانی)، زین‌الدین. (1۴08ق). الرعایة فی علم الدرایة. قم: مکتبة آیةالله المرعشی النجفی.
عجلی الکوفی، احمد بن عبدالله. (1۴0۵ق). معرفة الثقات من رجال أهل العلم و الحدیث و من الضعفاء و ذکر مذاهبهم و أخبارهم. چ1. تحقیق عبدالعلیم عبدالعظیم البستوی. المدینة المنورة: مکتبة الدار.
غلامرضاراوی، هادی، و امیدی‌فرد، عبدالله. (139۴). نگرشی نو به معنای قصاص در قرآن. مطالعات فقهی و فلسفی، ۶ (21)، 7-2۵.
فتال نیشابوری، محمد بن احمد. (137۵). روضة الواعظین و بصیرة المتعظین. قم: انتشارات رضی.
فیض کاشانی، محمد محسن. (137۶). المحجة البیضاء فی تهذیب الإحیاء. چ4. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامی.
فیض کاشانى، محمدمحسن. (1۴0۶ ق). الوافی‏. چ1. اصفهان: کتابخانۀ امام امیرالمؤمنین علىt.‏
قرشی، اسماعیل بن عمر بن کثیر. (بی‌تا). البدایة و النهایة. بیروت: مکتبة المعارف.
قرشی، علی‌اکبر. (۱۳۷۱-۱۳۷۲). قاموس قرآن. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
قطب راوندى، سعید بن هبة‏الله. (1۴30ق). مکارم أخلاق النبی و الائمةk. چ1. کربلا: العتبة العباسیة المقدسة، مکتبة و دار مخطوطات.
کنانی، علی بن محمد بن علی بن عراق. (1399ق). تنزیه الشریعة المرفوعة عن الأخبار الشنیعة الموضوعة. چ1. تحقیق عبدالوهاب عبداللطیف و عبدالله محمد الصدیق الغماری. بیروت: دارالکتب العلمیة.
 لکنوی، محمد عبدالحی. (1989م). الآثار المرفوعة فی الأخبار الموضوعه. تحقیق محمد السعید بسیونی زغلول. بغداد: مکتبة الشرق الجدید.
مامقانی، عبدالله. (1381). تنقیح المقال فی علم الرجال. قم: مؤسسة آل البیتk لإحیاء التراث.
مجلسى، محمدباقر. (1۴03ق). بحار الانوار. بیروت: دار إحیاء التراث العربی‏.
مرعشی نجفی، سید شهاب‌الدین. (۱۴۱۱ ق). القصاص علی ضوء القرآن و السنة. قم: کتابخانۀ آیت‌الله مرعشی نجفی.
مزی، عبد الرحمن یوسف بن الزکی. (1980م). تهذیب الکمال. چ1. تحقیق د. بشار عواد معروف. بیروت: مؤسسة الرسالة.
مسلم بن الحجاج، ابوالحسین القشیری النیسابوری. (بی‌تا). صحیح مسلم. تحقیق محمد فؤاد عبدالباقی. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
مصطفوی، حسن. (138۵ش). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. تهران: مرکز نشر آثار علامه مصطفوی.
معرفت، محمدهادی. (138۵). تفسیر و مفسران. چ2. قم: مؤسسۀ فرهنگی التمهید.
مکارم شیرازی، ناصر. (۱۴۲۸ق). أنوار الفقاهة فی شرح تحریر الوسیلة. تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
منتظری، حسینعلی. (۱۴۰۹ق). دراسات فی ولایة الفقیه و فقه الدولة الإسلامیة. قم: المرکز العالمی للدراسات الاسلامیة.
موسوی سبزواری، عبدالاعلی. (۱۴۰۹-۱۴۱۰ق). مواهب الرحمن فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسة اهل البیتk.
نائینى، میرزا محمد حسین غروى. (1۴2۴ق). تنبیه الأمة و تنزیه الملة. چ1. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزۀ علمیۀ قم.
نسائی، احمد بن شعیب. (2011م). سنن الکبری. بیروت: الرسالة العلمیه.
نمازی شاهرودی، علی. (1412ق). مستدرکات علم رحال الحدیث. تهران: بی‌نا.
نوری طبرسی، حسین بن محمدتقی (1۴18ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. قم: مؤسسة آل البیتk.
نورى طبرسی، حسین بن محمدتقی. (1۴08ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. چ1. بیروت: مؤسسة آل البیتk.
نوعی هوتکانی، عصمت. (139۶). بررسی دیدگاه‌های طبرانی و بیهقی دربارۀ اهل‌بیتk. مرندیز.
هاشمی خوئی، میرزا حبیب‌الله. (1386ق). منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغه. تهران: مکتب الاسلامیه.
هیثمی، ابوالحسن. (1۴1۴ق). مجمع الزوائد ومنبع الفوائد. قاهره: مکتبة القدسی.
هیثمی، علی بن ابی‌بکر. (1۴07ق). مجمع الزوائد ومنبع الفوائد. بیروت: دارالریان للتراث/‏ دارالکتاب العربی.
یحیی بن معین ابوزکریا. (1979م). تاریخ ابن‌معین (روایة الدوری). چ1. تحقیق د. احمد محمد نور سیف. مکة المکرمة: مرکز البحث العلمی و إحیاء التراث الإسلامی.
References
The Holy Quran.
A Group of Authors. Journal of Jurisprudence of Ahl al-Bayt (Peace be upon them) (Persian). 56 Vols. 1st Ed. The Institute of the Encyclopedia of Islamic Jurisprudence According to the School of Ahl al-Bayt. Qom: Iran.
Abu Hafs al-Wa‘iz, ‘Umar ibn Ahmad. (1984). Tarikh Asma’ al-Thiqat. 1st Ed. Ed. Subhi al-Samarra’i. Kuwait: al-Dar al-Salafiyyah.
Abu Nu‘aym al-Isfahani, Ahmad ibn ‘Abd Allah. (1985). Hilyat al-Awliya’ wa Tabaqat al-Asfiya’. 4th Ed. Beirut: Dar al-Kitab al-‘Arabi.
Akhavan Muqaddam, Zahra, & Qahramani Nejad, Baha’ al-Din. (2019). Critical Analysis of the Tradition of ‘Ukasha’s Demand for Retribution and the Reason for its Transfer to Shi‘ism. Hadith-Pazhuhi, 11 (21), 193-216. (In Persian).
al-‘Amili al-Jub‘i (al-Shahid al-Thani), Zayn al-Din. (1988). Al-Ri‘ayah fi ‘Ilm al-Dirayah. Qom: Maktabat Ayatullah al-Mar‘ashi al-Najafi.
al-‘Ijli al-Kufi, Ahmad ibn ‘Abd Allah. (1985). Ma‘rifat al-Thiqat min Rijal Ahl al-‘Ilm wa al-Hadith wa min al-Du‘afa’ wa Dhikr Madhahibihim wa Akhbarihim. 1st Ed. Ed. ‘Abd al-‘Alim ‘Abd al-‘Azim al-Bastawi. Medina: Maktabat al-Dar.
al-Burujirdi, Aqa Husayn Tabataba’i. (2008). Jami‘ Ahadith al-Shi‘ah. 1st Ed. Tehran: Farhang Sabz Publications. (In Arabic).
al-Dhahabi, Muhammad ibn Ahmad. (1962). Mizan al-I‘tidal fi Naqd al-Rijal. 1st Ed. Beirut: Dar al-Ma‘rifah li al-Tiba‘ah wa al-Nashr.
al-Dhahabi, Muhammad ibn Ahmad. (1987). Tarikh al-Islam wa Wafayat al-Mashahir wa al-A‘lam. 1st Ed. Ed. Dr. ‘Umar ‘Abd al-Salam Tadmuri. Beirut: Dar al-Kitab al-‘Arabi.
al-Dhahabi, Muhammad ibn Ahmad. (1993). Siyar A‘lam al-Nubala’. Ed. Shu‘ayb al-Arna’ut & Muhammad Nu‘aym al-‘Arqasusi. 9th Ed. Beirut: Mu’assasat al-Risalah.
al-Dhahabi, Muhammad ibn Ahmad. (1995). Mizan al-I‘tidal fi Naqd al-Rijal. Beirut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
al-Fattal al-Nīshābūrī, Muhammad ibn Ahmad. (1996). Rawdat al-Wa‘izin wa Basirat al-Muta‘izzin. Qom: Intisharat-i Razi. (In Persian).
al-Haythami, ‘Ali ibn Abi Bakr. (1987). Majma‘ al-Zawa’id wa Manba‘ al-Fawa’id. Beirut: Dar al-Rayyan li al-Turath / Dar al-Kitab al-‘Arabi.
al-Haythami, Abu al-Hasan. (1993). Majma‘ al-Zawa’id wa Manba‘ al-Fawa’id. Cairo: Maktabat al-Qudsi.
al-Husayni al-Mawsili, Muhammad ibn Abi Talib. (1997). Tasliyat al-Majalis wa Zinat al-Majalis. Qom: Mu’assasat al-Ma‘arif al-Islamiyyah.
al-Husayni al-Shirazi, Hasan. (2006). Mawsū‘at al-Kalimah. 1st Ed. Kuwait: Dar al-‘Ulum.
al-Husayni al-Tehrani, Muhammad Husayn. (1997). Wilayat al-Faqih. Beirut: Dar al-Mahjjah al-Bayda’.
al-Husayni, Bibi Zaynab. (2019). Explaining the Role of Imam al-Sajjad (peace be upon him) in the Formation of the Tawwabin Uprising with Emphasis on the Supplications of al-Sahifah al-Sajjadiyyah. Mutali‘at-i Fahm-i Hadith, 5 (2), 147-169. (In Persian).
al-Isfahani, al-Raghib. (n.d.). Mu‘jam Mufradat Alfaz al-Qur’an. N.p.: Dar al-Katib al-‘Arabi.
al-Kanani, ‘Ali ibn Muhammad ibn ‘Ali ibn ‘Iraq. (1978). Tanzih al-Shari‘ah al-Marfu‘ah ‘an al-Akhbar al-Shani‘ah al-Mawdu‘ah. 1st Ed. Ed. ‘Abd al-Wahhab ‘Abd al-Latif & ‘Abd Allah Muhammad al-Siddiq al-Ghumari. Beirut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
al-Khatib al-Baghdadi, Ahmad ibn ‘Ali. (n.d.). Tarikh Baghdad aw Madinat al-Salam. Beirut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
al-Khu’i, Sayyid Abu al-Qasim. (n.d.). Mu‘jam Rijal al-Hadith. Qom: Mu’assasat al-Khu’i al-Islamiyyah.
al-Laknawi, Muhammad ‘Abd al-Hayy. (1989). Al-Athar al-Marfu‘ah fi al-Akhbar al-Mawdu‘ah. Ed. Muhammad al-Sa‘id Basyuni Zaghlul. Baghdad: Maktabat al-Sharq al-Jadid.
al-Majlisi, Muhammad Baqir. (1982). Bihar al-Anwar. Beirut: Dar Ihya’ al-Turath al-‘Arabi.
al-Mamaqani, ‘Abd Allah. (2002). Tanqih al-Maqal fi ‘Ilm al-Rijal. Qom: Mu’assasat Al al-Bayt li Ihya’ al-Turath.
al-Mar‘ashi al-Najafi, Sayyid Shahab al-Din. (1990). Al-Qisas ‘ala Daw’ al-Qur’an wa al-Sunnah. Qom: Kitabkhanah-yi Ayatullah al-Mar‘ashi al-Najafi.
al-Mawsawi al-Sabzawari, ‘Abd al-A‘la. (1988-1989). Mawahib al-Rahman fi Tafsir al-Qur’an. Beirut: Mu’assasat Ahl al-Bayt (peace be upon them).
al-Mizzi, ‘Abd al-Rahman Yusuf ibn al-Zaki. (1980). Tahdhib al-Kamal. 1st Ed. Ed. Dr. Bashshar ‘Awwad Ma‘ruf. Beirut: Mu’assasat al-Risalah.
al-Na’ini, Mirza Muhammad Husayn al-Gharawi. (2003). Tanbih al-Ummah wa Tanzih al-Millah. 1st Ed. Qom: Intisharat-i Daftar-i Tablighat-i Islami Hawzah-yi ‘Ilmiyyah.
al-Nuri al-Tabarsi, Husayn ibn Muhammad Taqi. (1987). Mustadrak al-Wasa’il wa Mustanbat al-Masa’il. 1st Ed. Beirut: Mu’assasat Al al-Bayt.
al-Nuri al-Tabarsi, Husayn ibn Muhammad Taqi. (1994). Khatimat Mustadrak al-Wasa’il. Qom: Mu’assasat Al al-Bayt li Ihya’ al-Turath.
al-Nuri al-Tabarsi, Husayn ibn Muhammad Taqi. (1997). Mustadrak al-Wasa’il wa Mustanbat al-Masa’il. Qom: Mu’assasat Al al-Bayt.
al-Qurashi, ‘Ali Akbar. (1992-1993). Qamus-i Qur’an. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyyah. (In Persian).
al-Qurashi, Isma‘il ibn ‘Umar ibn Kathir. (n.d.). Al-Bidayah wa al-Nihayah. Beirut: Maktabat al-Ma‘arif.
al-Razi al-Tamimi, ‘Abd al-Rahman ibn Abi Hatim. (1952). Al-Jarh wa al-Ta‘dil. 1st Ed. Beirut: Dar Ihya’ al-Turath al-‘Arabi.
al-Sakhawi, Muhammad ibn ‘Abd al-Rahman. (1983). Fath al-Mughith Sharh Alfiyyat al-Hadith. Lebanon: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
al-Salihi al-Shami, Muhammad ibn Yusuf. (1993). Subul al-Huda wa al-Rashad fi Sirah Khayr al-‘Ibad li al-Imam. Ed. Shaykh ‘Adil Ahmad. Beirut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
al-Shami, Yusuf ibn Hatim. (1999). Al-Durr al-Nazim fi Manaqib al-A’immah al-Lahamim. Qom: Jama‘at al-Mudarrisin fi al-Hawzah al-‘Ilmiyyah.
al-Sharif al-Radi, Muhammad ibn al-Husayn. (1993). Nahj al-Balaghah. Ed. Subhi Salih. Qom: Hijrat.
al-Shushtari, Muhammad Taqi. (1989). Qamus al-Rijal. Qom: Jama‘at al-Mudarrisin fi al-Hawzah al-‘Ilmiyyah, Mu’assasat al-Nashr al-Islami.
al-Suyuti, ‘Abd al-Rahman ibn Abi Bakr. (1975). Tabaqat al-Mufassirin. 1st Ed. Ed. ‘Ali Muhammad ‘Umar. Cairo: Maktabat Wahbah.
al-Suyuti, ‘Abd al-Rahman ibn Abi Bakr. (1983). Tabaqat al-Huffaz. 1st Ed. Beirut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
al-Suyuti, ‘Abd al-Rahman ibn Abi Bakr. (1996). Al-La’ali’ al-Masnu‘ah fi al-Ahadith al-Mawdu‘ah. Beirut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
al-Tabarani, Sulayman ibn Ahmad. (1984). Al-Mu‘jam al-Kabir. 2nd Ed. Ed. Hamdi ibn ‘Abd al-Hamid al-Salafi. Mosul: Maktabat al-Zahra’.
al-Tamimi al-Busti, Muhammad ibn Hibban. (1975). Al-Majruhin min al-Muhaddithin wa al-Du‘afa’ wa al-Matrukin. Aleppo: Dar al-Wa‘i.
al-Tamimi al-Busti, Muhammad ibn Hibban. (1975). Al-Thiqat. 1st Ed. Ed. al-Sayyid Sharaf al-Din Ahmad. N.p.: Dar al-Fikr.
Fayd al-Kashani, Muhammad Muhsin. (1985). Al-Wafi. 1st Ed. Isfahan: Kitabkhanah-yi Imam Amir al-Mu’minin ‘Ali (peace be upon him).
Fayd al-Kashani, Muhammad Muhsin. (1997). Al-Mahajjah al-Bayda’ fi Tahdhib al-Ihya’. 4th Ed. Qom: Jama‘at al-Mudarrisin fi al-Hawzah al-‘Ilmiyyah, Mu’assasat al-Nashr al-Islami.
Gholamreza Ravi, Hadi, & Omidifard, ‘Abdullah. (2015). A New Perspective on the Meaning of Qisas in the Quran. Mutali‘at-i Fiqhi wa Falsafi, 6 (21), 7-25. (In Persian).
Haddad, Mahmud ibn Muhammad. (1988). Takhrij Ahadith Ihya’ ‘Ulum al-Din li al-‘Iraqi wa Ibn al-Subki wa al-Zabidi. 1st Ed. Riyadh: Dar al-‘Asimah li al-Nashr.
Ibn ‘Asakir, ‘Ali ibn al-Hasan ibn Hibat Allah al-Dimashqi. (1995). Tarikh Madinat Dimashq wa Dhikr Faḍliha wa Tasmiat man Hallaha min al-Amathil. Ed. Muhibb al-Din Abi Sa‘id ‘Umar ibn Gharamah al-‘Umari. Beirut: Dar al-Fikr.
Ibn ‘Ashur, Muhammad Tahir. (2000). Tafsir al-Tahrir wa al-Tanwir al-Ma‘ruf bi Tafsir Ibn ‘Ashur. Beirut: Mu’assasat al-Tarikh al-‘Arabi.
Ibn al-‘Iraq, Nur al-Din. (1978). Tanzih al-Shari‘ah al-Marfu‘ah ‘an al-Akhbar al-Shani‘ah al-Mawdu‘ah. Beirut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
Ibn al-Jawzi, ‘Abd al-Rahman ibn ‘Ali. (1994). Al-Mawdu‘at. Ed. Tawfiq Hamdan. Beirut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
Ibn Babawayh, Muhammad ibn ‘Ali (al-Shaykh al-Saduq). (1997). Al-Amali. 6th Ed. Tehran: Nashr Kitabchi. (In Persian).
Ibn Babawayh, Muhammad ibn ‘Ali. (1992). Man La Yahduruhu al-Faqih. 2nd Ed. Ed. ‘Ali Akbar al-Ghaffari. Qom: Daftar-i Intisharat-i Islami. (In Arabic).
Ibn Babawayh, Muhammad ibn ‘Ali. (2006). ‘Ilal al-Shara’i‘. 6st Ed. Qom: Nashr Dawari. (In Persian).
Ibn Hajar al-‘Asqalani, Ahmad ibn ‘Ali. (1980). Al-Qawl al-Musaddad fi al-Dhabb ‘an al-Musnad li al-Imam Ahmad. 1st Ed. Ed. Maktabat Ibn Taymiyyah. Cairo: Maktabat Ibn Taymiyyah.
Ibn Hajar al-‘Asqalani, Ahmad ibn ‘Ali. (1984). Tahdhib al-Tahdhib. 1st Ed. Beirut: Dar al-Fikr.
Ibn Hajar al-‘Asqalani, Ahmad ibn ‘Ali. (1987). Lisan al-Mizan. Beirut: Dar al-Fikr.
Ibn Hamdun, Muhammad ibn al-Hasan. (1996). Al-Tadhkirah al-Hamduniyyah. Ed. Ihsan ‘Abbas & Bakr ‘Abbas. Beirut: Dar Sadir.
Ibn Hayyun, Nu‘man ibn Muhammad. (1965). Da‘a’im al-Islam. Qom: Mu’assasat Al al-Bayt (peace be upon them).
Ibn Sa‘d, Muhammad ibn Sa‘d. (1990). Al-Tabaqat al-Kubra. Beirut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
Ibn Shahrashub al-Mazandarani, Muhammad ibn ‘Ali. (1959). Manaqib Al Abi Talib (peace be upon him). Qom: ‘Allamah.
Ja‘fariyan, Rasul, & Mahmudi, Sayyid Jalal. (2016). The Application of Traditionalists’ Chain Criticism and Tradition Theory in the Analysis of the Tradition/Hadith of "al-Qadib al-Mamshuq". In: Proceedings of the Conference on the Methodology of Historical Studies and Interdisciplinary Approaches. Qom: Pajuhishgah-i Tarikh-i Islam. (In Persian).
Khalil ibn Ahmad. (1989). Al-‘Ayn. Ed. Mahdi al-Makhzumi & Ibrahim al-Samarra’i. Qom: Mu’assasat Dar al-Hijrah.
Khamenei, ‘Ali. (2008). Durus Tarbawiyyah min al-Sirah al-Nabawiyyah. 1st Ed. Beirut: Mu’assasat al-Tarikh al-‘Arabi.
Khomeini, Ruh Allah. (2000). Sahifah-i Imam. Tehran: Mu’assasah-yi Tanzim wa Nashr-i Asar-i Imam Khomeini. (In Persian).
Ma‘rifat, Muhammad Hadi. (2006). Tafsir wa Mufassiran. 2nd Ed. Qom: Mu’assasah-yi Farhangi al-Tamhid. (In Persian).
Makarim al-Shirazi, Nasser. (2007). Anwar al-Fiqahah fi Sharh Tahrir al-Wasilah. Tehran: Mu’assasat Tanzim wa Nashr Asar-i Imam Khomeini.
Montazeri, Husayn ‘Ali. (1988). Dirasat fi Wilayat al-Faqih wa Fiqh al-Dawlah al-Islamiyyah. Qom: Al-Markaz al-‘Alami li al-Dirasat al-Islamiyyah.
Muslim ibn al-Hajjaj, Abu al-Husayn al-Qushayri al-Nīshābūrī. (n.d.). Sahih Muslim. Ed. Muhammad Fu’ad ‘Abd al-Baqi. Beirut: Dar Ihya’ al-Turath al-‘Arabi.
Mustafawi, Hasan. (2006). Al-Tahqiq fi Kalimat al-Qur’an al-Karim. Tehran: Markaz-i Nashr-i Asar-i ‘Allamah Mustafawi. (In Persian).
Nu‘i Hutakani, ‘Ismat. (2017). Barrisi-yi Didgah-ha-yi Tabarani wa Bayhaqi Darbarah-yi Ahl al-Bayt (peace be upon them). Marandiz. (In Persian).
Qutb al-Rawandi, Sa‘id ibn Hibat Allah. (2009). Makarim Akhlaq al-Nabi wa al-A’immah (peace be upon them). 1st Ed. Karbala: al-‘Atabat al-‘Abbasiyyah al-Muqaddasah, Maktabat wa Dar Makhtutat.
Sattar, Husayn, & Mu’addab, Rida. (2014). Examining the Role of Common Narrators in Transmitted Reports (A Case Study of Ji‘abi among the Teachers of al-Saduq). Hadith-Pazhuhi, 6 (11), 207-238. (In Persian).
Sattar, Husayn. (2014). An Analysis of the Reasons and Consequences of Transmitted Reports in the Works of al-Shaykh al-Saduq. Master’s Thesis, University of Qom. (In Persian).
Sattar, Husayn. (2020). The Role of Nishapur in the Formation of the Scholarly Personality and the Compilation of the Works of al-Shaykh al-Saduq. Tarikh wa Farhang, 52 (2), 9-35. (In Persian).
Sattar, Husayn. (2021). The Role of Transmitted Reports in Intra-Shi‘i Theological Differences; A Case Study of the Notions of Prophetic Lapse (Sahw al-Nabi) and Quranic Distortion (Tahrif). Ma‘rifat-i Kalami, 27, 91-110. (In Persian).
Tajalli Tabrizi, Abu Talib. (1996). Mu‘jam al-Mahasin wa al-Masawi. 1st Ed. Qom: Jama‘at al-Mudarrisin fi al-Hawzah al-‘Ilmiyyah, Mu’assasat al-Nashr al-Islami.
Yahya ibn Ma‘in, Abu Zakariyya. (1979). Tarikh Ibn Ma‘in (Riwayat al-Duri). 1st Ed. Ed. Dr. Ahmad Muhammad Nur Sayf. Mecca: Markaz al-Bahth al-‘Ilmi wa Ihya’ al-Turath al-Islami.

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار