اعتبارسنجی حدیث «لو وقعت قطرة فی بئر...»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه شیراز، شیراز، ایران، نویسنده مسئول

2 استادیار گروه قرآن و فقه دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

چکیده

اعتبارسنجی گزارش‌های روایی برای احراز صدور آن از معصومt، مبحثی مهم در پژوهش‌های حدیثی اسلامی محسوب می‌شود، زیرا اطمینان از صدور حدیث باعث استقرار اصول معرفتی، اخلاقی و فقهی صحیح خواهد شد. در این میان، روایاتی که ناسازگاری مضمونی با معارف دینی را به اذهان متبادر می‌سازد، به‌سبب اعتبارسنجی حائز اهمیت فراوانی هستند؛ ازجملۀ آن‌ها روایتی است منسوب به امام علیt که به افتادن قطرۀ شراب در چاه و دریا اشاره دارد و میان آن با ادلۀ فقهی، تاریخی و اعتقادی تعارض‌هایی به چشم می‌خورد. لذا پژوهش حاضر درصدد ارزیابی صدور روایت منسوب، برای احراز صدور و سازگاری آن با شرع مقدس بـوده کـه بـا روش کتابخانه‌ای همراه با توصیف و تحلیل گزاره‌ها به بررسی مطالب پرداخته است. نتیجۀ بررسی شواهد گوناگون در مبحث اعتبارسنجی، عدم احراز صدور است، زیرا ارزیابی آن حاکی از عدم هم‌خوانی متن آن با برخی معارف فقهی، اعتقادی و تاریخی دارد. همچنین وجود برخی شباهت‌های آن با فقه و عقاید اهل‌سنت از دیگر مواردی است که انگارۀ جعلی بودن آن را به ذهن می‌رساند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Validation of the Hadith “law waqa'a qaṭratun fī bi'rin…”

نویسندگان [English]

  • Yunus Bameri 1
  • Ali Sameni 2
1 PhD Student, Department of Quran and Hadith Sciences, University of Shiraz, Shiraz, Iran(Corresponding Author).
2 Assistant Professor, Department of Quran and Hadith Sciences, University of Shiraz, Shiraz, Iran,
چکیده [English]

troduction
The authentication of Islamic traditions (Hadiths), as one of the most fundamental disciplines of Hadith studies, plays a decisive role in establishing the theological, ethical, and jurisprudential foundations of the Islamic religion. The validity of a tradition depends not only on the authenticity of its source but also on the compatibility of its content with other definitive religious knowledge. The present study, focusing on a hadith attributed to Imam Ali (as) which states, "If a drop of wine falls into a well, I will not perform the call to prayer (adhān) on a minaret built over it; and if it falls into the sea and after the sea dries up, vegetation grows from its land, I will not graze any animal on it," seeks to examine the foundational aspects of this report: its chain of transmission (sanad), its text (matn), its jurisprudential (fiqh) implications, and its historical context. This tradition requires re-evaluation due to its apparent inconsistency with the principle of inherent purity (al-Asālah al-Ṭahārah), the jurisprudential rules of "Istihlāk" (annihilation/disintegration) and "Istihālah" (transformation), as well as its commonalities with Sunni jurisprudence. The aim of this research is to determine the degree of reliability of this specific tradition and the possibility of its correct attribution to Imam Ali (peace be upon him)
Materials and Methods
The present research has been conducted using a descriptive-analytical method based on library data. In the first step, the original written source of the tradition was identified through classical sources. Its first written source is Al-Kashshāf by Al-Zamakhsharī (d. 538 AH), who cited the tradition without a chain of transmission (isnād) in his commentary on the verse "yasalunak ani al-khalr..." (Qur'an 2:219). A comparative study shows that subsequent transmitters after Al-Zamakhsharī—including Ibn Ṭāwūs in Sa'd al-Su'ūd, Al-Miqdād al-Siyūrī in Kanz al-'Irfān, and Al-Muḥaddith al-Qummī in Safīnat al-Biḥār—have quoted the tradition from Al-Kashshāf with textual variations. These variations are mainly observed in words such as "baḥr" (sea) and "nahr" (river), or in the omission of the second part of the tradition ("grazing sheep"). In the analysis of the chain of transmission (sanad), the research demonstrated that none of the Imami or even Zaydi sources have provided a chain for this tradition, and Sunni Hadith verifiers also consider it baseless. The second part of the research was dedicated to intra-textual analysis, where the vocabulary, sentence structure, and context of the expressions were measured against the criteria of the speech of the Infallibles (peace be upon them). Furthermore, historical context analysis revealed that the architectural structure of the minaret (manārah) did not exist during the time of the Prophet (peace be upon him) and its emergence belongs to the Umayyad era. Therefore, the use of the term "minaret" in the tradition indicates its late issuance or fabrication. On the other hand, in the jurisprudential analysis, the three jurisprudential principles of Istihlāk (annihilation), Istihālah (transformation), and Inqilāb (fundamental change) were examined to determine the degree of the tradition's compatibility with the principles of Imami jurisprudence                     
Results and Findings
The results of the analysis of the chain of transmission (sanad) revealed that the aforementioned tradition lacks any chain of transmission in reliable Shiʿa or Sunni sources. Its first documented mention in the 6th century AH indicates a high probability of fabrication. Intra-textual and comparative analyses also indicate the presence of indicators of fabrication within the text. The metaphorical expressions and emotional framing of the tradition do not correspond with the style of speech of Imam ʿAlī (peace be upon him). A comparison with his documented statements in Nahj al-Balāghah shows that the purport of the tradition is incompatible with his linguistic and jurisprudential framework. From a jurisprudential perspective, the content of the tradition contradicts the definitive rules regarding the purity of well and sea water. Imami jurisprudence, based on the principle of "the purity of abundant water" (ṭahārat al-māʾ al-kathīr), stipulates that water connected to a source or flow does not become impure by the falling of an impurity unless its color, taste, or smell changes. Therefore, the falling of "a drop of wine" neither renders the entire body of water impure nor constitutes a legitimate religious impediment to performing the call to prayer (adhān) or grazing sheep. Furthermore, reliance on the verses and hadiths concerning "precaution in doubtful matters" (iḥtiyāṭ fī al-shubuhāt) to confirm this tradition is incomplete, as in jurisprudence, precaution is meaningful only where the ruling of permissibility or prohibition is unclear, whereas the ruling on the purity of water in these cases is definitive. Comparative analysis demonstrated that the content of the tradition aligns with Sunni jurisprudence, particularly the fatwas of Abū Ḥanīfah, who issues rulings declaring the entire water of a well impure. It is therefore probable that the hadith was fabricated with the motive of aligning with non-Imami jurisprudential principles. Historical analysis further revealed that some Sunni traditionists fabricated this tradition in connection with the incident of the prohibition of wine, falsely attributing it to Imam ʿAlī (as) to mitigate criticism regarding the consumption of wine by some Companions. Analysis of the established practice (sīrah) of the Ahl al-Bayt (peace be upon them) also reveals a clear contradiction with this tradition, as, according to reliable traditions, the Imams recommended the use of vinegar produced from wine, and such an extreme level of caution is not reported in their conduct. Consequently, an examination of all the textual, content-based, jurisprudential, and historical evidence leads to the judgment that the issuance of this tradition cannot be established.
Conclusion
The present study, through a comprehensive examination of the sources, linguistic style, jurisprudential implications, and historical context of the hadith attributed to Imam Ali (as), concludes that the tradition "Law waqaʿat qaṭratun fī biʾr" ("If a drop [of wine] falls into a well...") lacks a supporting chain of transmission and is incompatible with the definitive content of the knowledge transmitted from the Ahl al-Bayt (peace be upon them). The tradition neither exists in early Imami sources, nor is it compatible with the established principles of ritual purity (ṭahārah), nor can a similar example be found in the established practice (sīrah) of the Imams (peace be upon them). An examination of the tradition's written origin in Sunni exegetical works also indicates the possibility of its fabrication within the theological milieu of the early centuries, aimed at aligning it with non-Shiʿi jurisprudential opinions. Therefore, this hadith is deemed fabricated and unreliable, lacking any value for narrative (riwāyī), jurisprudential (fiqhī), or theological (kalāmī) purposes. This research, by presenting a model of integrated analysis—encompassing the study of the chain of transmission (sanad), the text (matn), historical context, and jurisprudential dimensions—demonstrates that reliance on the apparent meaning of traditions without investigating their origin and content can weaken the foundations of Hadith studies. Hence, the critical evaluation of similar traditions is essential for the development of Islamic textual criticism.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Authentication
  • Attributed Tradition
  • Imam Ali (as)
  • Transformation (Istihālah) and Annihilation (Istihlāk)
  • Jurisprudential Comparison

مراجع

قرآن کریم.
آلوسی، محمود بن عبدالله. (بی‌تا). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی. بی‌جا: بی‌نا.
ابن‌بابویه، محمد بن علی. (۱۳۷۶ش). أمالی شیخ صدوق. تحقیق محمدباقر کمره‌‌ای. تهران: کتابچی.
ابن‌بابویه، محمد بن علی. (۱۳۶۴ش). ثواب الأعمال و عقاب الأعمال. قم: الشریف الرضی.
ابن‌بابویه، محمد بن علی. (۱۳۷۷ش). خصال شیخ صدوق. تحقیق محمدباقر کمره‌‌ای. تهران: کتابچی.
ابن‌بابویه، محمد بن علی. (بی‌تا). علل الشرائع. تحقیق محمدصادق بحرالعلوم. قم: مکتبة الداوری.
ابن‌بابویه، محمد بن علی. (۱۳۶۳–۱۴۰۴ق). من لا یحضره الفقیه. علی‌‌اکبر تحقیق غفاری.قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم. مؤسسة النشر الإسلامی.
ابن‌حجر العسقلانی. (بی‌تا). الکافی الشاف فی تخریج أحادیث الکشاف. بیروت: دار عالم المعرفة.
ابن‌حنبل، أبو عبد الله أحمد بن محمد. (۱۴۱۶ق). مسند الإمام أحمد بن حنبل. أحمد محمد شاکر. القاهره: دار الحدیث.
ابن‌خلف الکرمانی، ابو محمد حرب بن اسماعیل. (۱۴۳۳ق). مسائل حرب الکرمانی للإمامین: أحمد بن حنبل وإسحاق بن راهویه. رسالة: دکتوراه للشیخ: عامر بن محمد فداء بن محمد عبد المعطی بهجت. مدینه منوره: الجامعة الإسلامیة بالمدینة المنورة، کلیة الشریعة.
ابن‌طاووس، سید على بن موسى‌. (بی‌تا). سعد السعود للنفوس منضود. قم: دارالذخائر.
ابن‌القصار، ابو الحسن علی بن عمر بن احمد البغدادی المالکی. (۱۴۲۶ق). عیون الأدلة فی مسائل الخلاف بین فقهاء الأمصار. دراسة و تحقیق د. عبد الحمید بن سعد بن ناصر السعودی. ریاض: فهرسة مکتبة الملک فهد الوطنیة.
ابن‌مشهدی، محمد بن جعفر. (۱۴۱۹ق). المزار الکبیر. تحقیق جواد قیومی اصفهانی. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامی.
اردبیلی، احمد بن محمد. (بی‌تا). مجمع الفائدة والبرهان فی شرح إرشاد الأذهان. تحقیق شیخ مجتبى العراقی. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
بروجردی نجفی، محمدتقی. (بی‌تا). نهایة الافکار " فی مباحث الالفاظ " تقریر أبحاث العلامة المحقق آیة الله العظمى الشیخ آغا ضیاء الدین العراقی‡. قم: مؤسسة النشر الاسلامی (التابعة) لجماعة المدرسین.
ترمذی، ابو عیسى محمد بن عیسى. (١٩٩۶م). الجامع الکبیر (سنن الترمذی). حققه وخرج أحادیثه وعلق علیه: بشار عواد معروف. بیروت: دار الغرب الإسلامی.
تمیمی صقلی، ابوبکر محمد بن عبدالله بن یونس التمیمی الصقلی. (١۴۳۴ق). الجامع لمسائل المدونة. المحقق: مجموعة باحثین فی رسائل دکتوراه، معهد البحوث العلمیة وإحیاء التراث الإسلامی. مکه: جامعة أم القرى (سلسلة الرسائل الجامعیة الموصى بطبعها).
جزیری، عبدالرحمن. (بی‌تا). الفقه علی المذاهب الاربعه. بیروت: دارالکتب العلمیه.
حائری طهرانی، علی. (۱۳۳۷–۱۳۳۸). مقتنیات الدرر. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
حاکم نیشابوری، ابو عبد الله محمد بن عبد الله. (١۴١١ق). المستدرک على الصحیحین. مع تضمینات: الذهبی فی التلخیص والمیزان والعراقی فی أمالیه والمناوی فی فیض القدیر وغیرهم، دراسة و تحقیق: مصطفى عبدالقادر عطا. بیروت: دارالکتب العلمیة.
 حسن‌زاده، صادق و فاطمی، حسین. (۱۳۸۴ش). گنجینۀ اخلاق جامع الدرر. تهران: امیرکبیر.
حسینی آل مجدد شیرازی، سید حسن. (بی‌تا). برائة الإمام من حدیث الشراب الحرام. نسخۀ متنی، کتابخانۀ الکترونیکی سایت تبیان، https: //library.tebyan.net/fa/Viewer/Text/102632/1
حسینی، سید ابراهیم. (۱۳۷۸). فقه و اخلاق. قبسات، شماره ۱۳.
حسینی، سید علیرضا و حمادی، عبدالرضا. (۱۳۹۳ش). جایگاه نقد محتوایی در اعتبارسنجی احادیث شیعه. نشریۀ پژوهش‌های قرآن و حدیث، ۴۷ (۱)، ۲۷-۵۱.
حرّ عاملی، محمد بن حسن. (بی‌تا). وسائل الشیعة. قم: مؤسسة آل البیتk لإحیاء التراث.
حقی، إسماعیل بن مصطفى. (بی‌تا). روح البیان. بیروت: دارالفکر.
حکیمی، محمد بن مبارک. (بی‌تا). العتیق مصنف جامع لفتاوى أصحاب النبی2. بی‌جا: بی‌نا.
حلّى، حسن بن یوسف بن مطهر اسدى. (۱۴۱۲‌ق). منتهى المطلب فی تحقیق المذهب‌. محقق/ مصحح: بخش فقه در جامعۀ پژوهش‌هاى اسلامى. مشهد: مجمع البحوث الإسلامیة‌‌.
خاتمی، محسن و نفیسی، شادی. (۱۴۰۲ش). اعتبارسنجی روایت دال بر اخلاق فضیلت‌مدار. مجلۀ مطالعات فهم حدیث. ۹ (۲، پیاپی ۱۸)، ۸۹-۱۱۳.
خراسانی، محمدکاظم. (بی‌تا). کفایة الأصول. قم: مؤسسة آل البیتk لإحیاء التراث.
خمینى، سید روح‌الله. (۱۴۳۴ق). تحریر الوسیلة. تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار الإمام الخمینى.
راوندى کاشانى. فضل‌الله بن على‌. (بی‌تا). نوادر راوندى‌. قم: دارالکتاب.
رفیعی محمدی، ناصر. (بی‌تا). درسنامۀ وضع حدیث. قم: مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی2.
زمخشری، محمود بن عمر (١۴٠٧ق). الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل. بیروت: دارالکتاب العربی.
زیلعی، جمال‌الدین ابومحمد عبدالله بن یوسف بن محمد. (۱۴۱۴ق). تخریج الأحادیث والآثار الواقعة فی تفسیر الکشاف للزمخشری. المحقق: عبدالله بن عبدالرحمن السعد. ریاض: دار ابن خزیمة.
سبزواری، سید عبدالاعلی. (بی‌تا). مهذب الاحکام فی بیان حلال و الحرام. قم: دارالتفسیر.
سیوری، جمال‌الدین مقداد بن عبدالله. (بی‌تا). کنز العرفان فی فقه القرآن. بی‌جا: منشورات المکتبة المرتضویة للإحیاء الآثار الجعفریة.
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌‌بکر. (۱۴۲۳ق). الوسائل فی معرفة الاوائل. تحقیق محمد زینهم محمد عزب. قاهره: دارالآفاق العربیة.
شریف رضی، محمد بن حسین. (۱۴۲۶ق)، ‌تمام نهج البلاغة (طبع جدید). سید صادق موسوی و دیگران. بیروت: بی‌نا.
شهید ثانی، زین‎الدین بن علی بن احمد. (بی‌تا). مسالک الأفهام إلى تنقیح شرائع الإسلام. قم: مؤسسة المعارف الاسلامیة.
شیخ انصاری، مرتضی بن محمدامین. (۱۴۱۹ق). فرائد الأصول. تحقیق لجنة تحقیق تراث الشیخ الأعظم. چ1. قم: مجمع الفکر الإسلامی.
طوسی، محمد بن حسن. (۱۴۱۴ق). الأمالی، قسم الدراسات الاسلامیة موسسة البعثة. قم: دارالثقافة.
طوسی، محمد بن حسن. (۱۳۶۵ش). تهذیب الأحکام. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
عالم‌زاده نوری، محمد. (۱۳۹۸ش). مبالغه و گزافه‌آرایی در قرآن و احادیث. مجلۀ علوم حدیث، ۲۴ (۳ )، ۲۳-۵۰.
عصام رودسری، عبدالله. (۱۳۹۴ش). حیات جاویدان (برگزیدۀ الغدیر همراه با اضافات و تعلیقات). ساری: آویدا.
فاضل تونی، عبدالله بن محمد البشروی الخراسانی. (۱۴۱۲ق). الوافیة فی أصول الفقه. المحقق: السید محمد حسین الرضوی الکشمیری. بی‌جا: مجمع الفکر الاسلامی.
غروی، میرزا علی. (بی‌تا). التنقیح فی شرح العروة الوثقى. نجف: مؤسسة الخوئی الإسلامیة.
فیروزآبادى، مجدالدین أبو طاهر محمد بن یعقوب. (۱۴۲۶ق). القاموس المحیط. بیروت: مؤسسة الرسالة للطباعة والنشر والتوزیع.
قشیری، مسلم بن حجاج. (۱۴۱۲ق). صحیح مسلم. تصحیح محمدفؤاد عبدالباقی. قاهره: دارالحدیث.
قمی، شیخ عباس. (بی‌تا). سفینة البحار و مدینة الحکم و الآثار مع تطبیق النصوص الواردة فیها علی بحار الأنوار. بی‌جا: اسوه.
کارور، مهین. (۱۳۷۷ش). نقد و بررسی سندی و دلالی موافقات عمر (خلیفۀ دوم). پایان‌نامۀ دانشگاه قم.
کاظمی، محمدجواد. (بی‌تا). مسالک الأفهام إلى آیات الأحکام. تهران: مرتضوی.
کشى، محمد بن عمر. (۱۴۰۹ق). رجال الکشی- إختیار معرفة الرجال‌. تحقیق و تصحیح محمد بن حسن طوسى و حسن مصطفوى. مشهد: مؤسسه نشر دانشگاه مشهد.
کلینی، محمد بن یعقوب. (۱۳۶۳–۱۳۶۵). الکافی. تصحیح علی‌‌اکبر غفاری و محمد آخوندی. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
گلپایگانی، سید محمدرضا. (۱۴۱۷ق). الدر المنضود فی أحکام الحدود. قم: دارالقرآن الکریم.
متقی هندی، علاءالدین علی بن حسام‌الدین ابن قاضی خان. (۱۴۰۱ق). کنز العمال فی سنن الأقوال والأفعال. المحقق: صفوة السقا بکری حیانی. بیروت: مؤسسة الرسالة.
مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی. (۱۴۰۴ق). مرآة العقول. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
محقق قمی، میرزا ابوالقاسم. (بی‌تا). غنائم الأیام فی مسائل الحلال والحرام. تحقیق مکتب الإعلام الإسلامی، فرع خراسان. مشهد: مرکز النشر التابع لمکتب الاعلام الاسلامی.
مرکز تحقیقات رایانه‌ای قائمیۀ اصفهان. (۱۳۹۲ش). زندگی‌نامه و رسالۀ ۲۸ مرجع. اصفهان.
مطهری، مرتضی. (۱۳۸۷ش). مسئلۀ‌ حجاب. چ۸۰. تهران: انتشارات‌ صدرا.
معرفت، محمدهادی. (۱۴۲۹ق). التفسیر الأثری الجامع. قم: مؤسسۀ فرهنگی انتشاراتی التمهید.
مصباح یزدی، محمدتقی. (۱۳۹۱ش). پرسش‌ها و پاسخ‌ها. قم: مؤسسۀ آموزشى و پژوهشى امام خمینى.
مکارم شیرازی، ناصر. (۱۳۹۴ش). قواعد مهم فقهی. قم: انتشارات امام علی بن ابی‌طالبt.
میرشفیعی، صادق. (۱۳۸۸ش). حق الناس در محیط کار و زندگی «از دیدگاه قرآن و روایات». قم: مسجد مقدس جمکران.
محمدی ری‎شهری، محمد. (۱۳۹۷ش). شناخت‌نامۀ حدیث. چ۱. قم: دارالحدیث.
مغنیه، محمدجواد. (۱۴۰۲ق). الفقه علی المذاهب الخمسه. چ۷. بی‌جا: کانون الثانی.
مشکینی، علی. (۱۳۷۱ش). اصطلاحات الأصول و معظم أبحاثها. چ۵. قم: نشر الهادی.
نائینى، محمدحسین‌. (۱۳۷۶ش). فوائد الاصول‌. تقریر محمدعلى ‌کاظمى خراسانى. چ۱. قم: جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیه قم‌.
نجاح الحلبی، الحاجة. (بی‌تا). فقه العبادات على المذهب الحنفی. بی‌جا: بی‌نا.
نجفی، علی. (۱۳۸۱ش). تحقیقی پیرامون مناره. ماهنامۀ مکتب اسلام، شمارۀ ۷.
نجفی جواهری، شیخ محمدحسن. (۱۳۶۲ش). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. تحقیق عباس قوچانی. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
نراقی، مولى عبدالصاحب محمد. (١۴٢٢ق). مشارق الأحکام. تحقیق سید حسین وحدتی شبیری. بی‌جا: الناشر: مؤتمر المولى مهدی النراقی. المطبعة: سلمان الفارسی.
نراقی، احمد بن محمدمهدی. (بی‌تا). مستند الشّیعة. قم: مؤسسة آل البیتk لإحیاء التراث.
نراقی، مهدی بن ابی ذر. (بی‌تا). جامع السعادات. تعلیق محمدکلانتر. چ۳. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
نوری، حسین بن محمدتقی. (۱۴۰۸–۱۴۰۹ق). مستدرک الوسائل. بیروت: مؤسسة آل البیتk لإحیاء التراث.
واعظ‌‌زاده خراسانی، محمد. (۱۳۸۸ش). المعجم فی فقه لغة القرآن و سرّ بلاغته. مشهد: آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهش‌های اسلامى.
ورام، مسعود بن عیسی. (بی‌تا). تنبیه الخواطر و نزهة النواظر المعروف بمجموعة ورّام. بی‌جا: مکتبة الفقیه.
هاشمی شاهرودی، محمود و همکاران. (۱۳۹۲–۱۳۹۵ش). فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل‌بیتk. قم: مؤسسۀ دائرةالمعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل‌بیتk.
یزدی طباطبایی، سید محمدکاظم. (۱۴۱۹ق). العروة الوثقی فیما تعم به البلوی (المحشّی). تحقیق و تصحیح احمد محسنی سبزواری. ملاحظات: همراه حواشی جمعی از فقهای بزرگ. چ۱. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
References
The Holy Qur'an
'Alamzadeh Nouri, M. (2019). Exaggeration and Hyperbole in the Qur'an and Hadiths. Hadith Sciences, 24(3), 23–50. [In Persian]
Alousi, M. (n.d.). Ruh al-Ma'ani fi Tafsir al-Qur'an al-Azim wa al-Sab' al-Mathani (Vols. 1-30). Unknown Publisher. [In Arabic]
Ardabili, A. (n.d.). Majma' al-Fa'ida wa al-Burhan fi Sharh Irshad al-Adhhan (Vols. 1-3). Mu'assasat al-Nashr al-Islami. [In Arabic]
Borujerdi Najafi, M. T. (n.d.). Nihayat al-Afkar fi Mabaḥith al-Alfaz (Vols. 1-4). Mu'assasat al-Nashr al-Islami. [In Arabic]
Fadil al-Tuni, A. (1992). al-Wafiyya fi Usul al-Fiqh. Islamic Thought Forum. [In Arabic]
Firoozabadi, M. (2005). al-Qamus al-Muhit. Mu'assasat al-Risala. [In Arabic]
Gharawi, A. (n.d.). al-Tanqih fi Sharh al-'Urwat al-Wuthqa (Vols. 1-10). al-Khoei Islamic Foundation. [In Arabic]
Golpayegani, S. M. R. (1996). al-Durr al-Mandud fi Ahkam al-Hudud (Vols. 1-3). Dar al-Qur'an al-Karim. [In Arabic]
Haeri Tehrani, A. (1958-1959). Muqtaniyat al-Durar (Vols. 1-12). Dar al-Kutub al-Islamiyya. [In Persian]
Hakim al-Nishaburi, M. (1990). al-Mustadrak 'ala al-Ṣaḥīḥayn (Vols. 1-4). Dar al-Kutub al-Ilmiyya. [In Arabic]
Hakimi, M. (n.d.). al-'Atiq: Musannaf Jami' li Fatawa Ashab al-Nabi (pbuh) (Vols. 1-12). Unknown Publisher. [In Arabic]
Haqqi, I. (n.d.). Ruh al-Bayan. Dar al-Fikr. [In Arabic]
Hashemi Shahroudi, M, et al. (2013-2016). Farhang-e Fiqh Motabeq ba Madhhab-e Ahl-e Bayt (Vols. 1-6). The Islamic Jurisprudence Encyclopedia Foundation. [In Persian]
Hassanzadeh, S, & Fatemi, H. (2005). Ganjineh-ye Akhlaq: Jami' al-Durar (Vols. 1-2). Amir Kabir. [In Persian]
Hilli, H. (1992). Muntaha al-Matlab fi Tahqiq al-Madhhab (Vols. 1-15). Islamic Research Foundation. [In Arabic]
Hurr al-'Amili, M. (n.d.). Wasa'il al-Shi'a (Vols. 1-30). Mu'assasat Al al-Bayt. [In Arabic]
Husayni al-Mujaddad al-Shirazi, S. H. (n.d.). Bara'at al-Imam min Hadith al-Sharab al-Haram. Tebyān Electronic Library. [In Persian]
Husayni, S. A, & Hammadi, A. R. (2014). The Place of Content Criticism in the Validation of Shiite Hadith. Quran and Hadith Studies, 47(1), 27–51. [In Persian]
Husayni, S. E. (1999). Fiqh and Ethics. Qabasat, (13), [page numbers]. [In Persian]
Ibn al-Qassar. A. (2005). 'Uyun al-Adilla fi Masa'il al-Khilaf bayna Fuqaha' al-Amsar (Vols. 1-3). King Fahd National Library. [In Arabic]
Ibn Babawayh, M. (1984-1983). Man La Yahduruhu al-Faqih (Vols. 1-4). Mu'assasat al-Nashr al-Islami. [In Arabic]
Ibn Babawayh, M. (1985). Thawab al-A'mal wa 'Iqab al-A'mal (Vol. 1). al-Sharif al-Radi. [In Arabic]
Ibn Babawayh, M. (1997). Amali al-Shaikh al-Saduq. Ketabchi. [In Arabic]
Ibn Babawayh, M. (1998). Khisal al-Shaikh al-Saduq (Vols. 1-2). Ketabchi. [In Arabic]
Ibn Babawayh, M. (n.d.). 'Ilal al-Shara'i (Vols. 1-2). Maktabat al-Dawari. [In Arabic]
Ibn Hajar, A. (n.d.). al-Kafi al-Shaf fi Takhrij Ahadith al-Kashshaf. Dar Alam al-Ma'rifa. [In Arabic]
Ibn Hanbal, A. (1995). Musnad al-Imam Ahmad bin Hanbal (Vols. 1-8). Dar al-Hadith. [In Arabic]
Ibn Khalaf al-Kirmani, H. (2012). Masa'il Harb al-Kirmani li al-Imamayn: Ahmad bin Hanbal wa Ishaq bin Rahawayh. Islamic University of Madinah. [In Arabic]
Ibn Mashhadi, M. (1999). al-Mazar al-Kabir. Mu'assasat al-Nashr al-Islami. [In Arabic]
Ibn Tawus, S. A. (n.d.). Sa'd al-Su'ud li al-Nufus al-Mandud (Vol. 1). Dar al-Dhakha'ir. [In Arabic]
Issam Roudsari, A. (2015). Hayat-e Javidan (Selections from al-Ghadir with Additions and Notes). Avideh. [In Persian]
Jaziri, R. (n.d.). al-Fiqh 'ala al-Madhahib al-Arba'a (Vols. 1-5). Dar al-Kutub al-Ilmiyya. [In Arabic]
Karvar, M. (1998). Critical Analysis of the Chains of Transmission and Meaning of the "Muwa faqat of Umar" [Master's thesis, University of Qom]. [In Persian]
Kashshi, M. (1988). Rijal al-Kashshi - Ikhtiyar Ma'rifat al-Rijal. Mashhad University Press. [In Arabic]
Kazemi, M. J. (n.d.). Masalik al-Afham ila Ayat al-Ahkam. Mortazavi. [In Arabic]
Khatami, M, & Nafisi, Sh. (2023). Validation of the Tradition Indicating Virtue-Based Ethics. Journal of Hadith Understanding Studies, 9(2), 89–113. [In Persian]
Khomeini, S. R. (2013). Tahrir al-Wasila (Vols. 1-2). The Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini's Works. [In Arabic]
Khurasani, M. K. (n.d.). Kifayat al-Usul. Mu'assasat Al al-Bayt. [In Arabic]
Kulayni, M. (1984-1985). al-Kafi (Vols. 1-8). Dar al-Kutub al-Islamiyya. [In Arabic]
Majlisi, M. B. (1984). Mir'at al-'Uqul (Vols. 1-26). Dar al-Kutub al-Islamiyya. [In Arabic]
Makarem Shirazi, N. (2015). Important Jurisprudential Rules (Vols. 1-2). Imam Ali bin Abi Talib Press. [In Persian]
Ma'rifat, M. H. (2008). al-Tafsir al-Athari al-Jami' (Vols. 1-6). al-Tamhid Cultural Institute. [In Arabic]
Mesbah Yazdi, M. T. (2012). Questions and Answers (Vols. 1-5). Imam Khomeini Educational and Research Institute. [In Persian]
Mirshafiei, S. (2009). The Right of People in Work and Life Environment from the Perspective of the Qur'an and Traditions. Holy Jamkaran Mosque. [In Persian]
Mishkini, A. (1992). Istilahat al-Usul wa Muẓam Abḥathiha (5th ed.). al-Hadi. [In Arabic]
Mohammadi Rey Shahri, M. (2018). Shenakht-Nameh-ye Hadith (Vols. 1-3). Dar al-Hadith. [In Persian]
Motahhari, M. (2008). The Issue of Hijab (80th ed.). Sadra Publications. [In Persian]
Mughniyah, M. J. (1981). al-Fiqh 'ala al-Madhahib al-Khamsa (7th ed.). Kanoon Thani. [In Arabic]
Muttaqi al-Hindi, A. (1980). Kanz al-'Ummal fi Sunan al-Aqwal wa al-Af'al. Mu'assasat al-Risala. [In Arabic]
Na'ini, M. H. (1997). Fawa'id al-Usul (Vols. 1-4). Jami'at al-Mudarrisin. [In Arabic]
Najafi al-Jawahiri, M. H. (1983). Jawahir al-Kalam fi Sharh Shara'i' al-Islam (Vols. 1-43). Dar Ihya' al-Turath al-'Arabi. [In Arabic]
Najafi, A. (2002). A Research on Minarets. Maktab-e Islam Monthly, (7). [In Persian]
Najah al-Halabi, H. (n.d.). Fiqh al-'Ibadat 'ala al-Madhhab al-Hanafi. Unknown Publisher. [In Arabic]
Naraqi, A. (n.d.). Mustanad al-Shi'a (Vols. 1-14). Mu'assasat Al al-Bayt. [In Arabic]
Naraqi, M. (n.d.). Jami' al-Sa'adat (Vols. 1-3). al-A'lami Foundation. [In Arabic]
Naraqi, M. A. M. (2001). Masha riq al-Ahkam. Mulla Mahdi al-Naraqi Conference. [In Arabic]
Nouri, H. (1988). Mustadrak al-Wasa'il (Vols. 1-30). Mu'assasat Al al-Bayt. [In Arabic]
Qa'imiyah Computer Research Center of Isfahan. (2013). Biography and Treatise of 28 Maraje'. Isfahan. [In Persian]
Qummi, M. A. Q. (n.d.). Ghanaim al-Ayyam fi Masa'il al-Halal wa al-Haram (Vols. 1-6). Islamic Propagation Office. [In Arabic]
Qummi, Sh. A. (n.d.). Safinat al-Bihar wa Madinat al-Hikam wa al-Athar. Osvah. [In Arabic]
Qushayri, M. (1992). Ṣaḥīḥ Muslim (Vols. 1-5). Dar al-Hadith. [In Arabic]
Rafi'i Mohammadi, N. (n.d.). Darsnameh-ye Wad' al-Hadith. al-Mustafa International Translation and Publication Center. [In Persian]
Rawandi Kashani, F. (n.d.). Nawadir al-Rawandi. Dar al-Kitab. [In Arabic]
Sabzewari, S. A. A. (n.d.). Muhadhdhab al-Ahkam fi Bayan al-Halal wa al-Haram (Vols. 1-30). Dar al-Tafsir. [In Arabic]
Shahid al-Thani, Z. (n.d.). Masalik al-Afham ila Tanqih Shara'i' al-Islam (Vols. 1-15). Mu'assasat al-Ma'arif al-Islamiyya. [In Arabic]
Shaikh al-Ansari, M. (1998). Fara'id al-Usul (Vols. 1-4). Islamic Thought Forum. [In Arabic]
Sharif al-Radi, M. (2005). Tamam Nahj al-Balagha (Vols. 1-8). Beirut. [In Arabic]
Suyuri, J. (n.d.). Kanz al-'Irfan fi Fiqh al-Qur'an. al-Murtadawiyya Library. [In Arabic]
Suyuti, J. D. (2002). al-Wasa'il fi Ma'rifat al-Awa'il (Vol. 1). Dar al-Afaq al-'Arabiyya. [In Arabic]
Tamimi Saqli, M. (2013). al-Jami' li Masa'il al-Mudawwana (Vols. 1-24). Umm al-Qura University. [In Arabic]
Tirmidhi, M. (1996). al-Jami' al-Kabir (Sunan al-Tirmidhi) (Vols. 1-6). Dar al-Gharb al-Islami. [In Arabic]
Tusi, M. (1986). Tahdhib al-Ahkam (Vols. 1-10). Dar al-Kutub al-Islamiyya. [In Persian]
Tusi, M. (1993). al-Amali (Vol. 1). Dar al-Thaqafa. [In Arabic]
Vaez-Zadeh Khorasani, M. (2009). al-Mu'jam fi Fiqh Lughat al-Qur'an wa Sirr Balaghatih (Vols. 1-24). Astan Quds Razavi. [In Persian]
Warram, M. (n.d.). Tanbih al-Khawatir wa Nuzhat al-Nawazir al-Ma'ruf bi Majmu'at Warram. Maktabat al-Faqih. [In Arabic]
Yazdi Tabatabai, S. M. K. (2013-2016). al-'Urwat al-Wuthqa fima Ta'ummu bihi al-Balwa (al-Muhashsha) (Vols. 1-5). Islamic Publications Office. [In Arabic]
Zamakhshari, M. (1987). al-Kashshaf 'an Haqa'iq Ghawamid al-Tanzil (Vols. 1-4). Dar al-Kitab al-'Arabi. [In Arabic]
Zayla'i, M. (1993). Takhrij al-Ahadith wa al-Athar al-Waqi'a fi Tafsir al-Kashshaf li al-Zamakhshari (Vols. 1-4). Dar Ibn Khuzayma. [In Arabic]

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار