واحدی نیشابوری و فضایل و روایات اهل بیت در «الوسیط» (کارکردها و اعتبار)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه تهران

چکیده

بهره جستن فرقه‌های اسلامی از احادیث یکدیگر یا نقل احادیثی با موضوع محوری مورد اهتمام دیگران، از دغدغه‌های دانشیان آن‌ها در سده‌های مختلف اسلامی بوده و در گذر تاریخ فرازوفرودهایی داشته است. واحدی نیشابوری از مفسران اثرگذار قرن پنجم هجری است که در تفسیر الوسیط خویش فضایل اهل بیت و روایات منقول از اهل بیتk را آورده است. این مقاله با رویکرد توصیفی‌تحلیلی چنین دست یافته است که او در ترسیم فضای نزول آیات، شناخت فضایل آیات، ایضاح مراد ظاهری آیات و گاه بیان مصادیقی که در دایرۀ شمول آیات قرار می‌گیرند، از این روایات بهره برده است. واکاوی نحوۀ تعامل وی با این احادیث نشان می‌دهد که او معمولاً احادیثی از این دست را معتبر می‌شمارد، مگر اینکه با اصول بنیادین باور او در تعارض باشد یا در برابر قول اکثریت مفسران قرار گرفته باشد. در این صورت یا چون روایت مربوط به تطبیق آیۀ تطهیر بر اهل بیتk، نقل‌های دیگر را رجحان می‌دهد یا چون روایت مربوط به ابلاغ سورۀ برائت از سوی امام علیR، عدم دلالت آن بر افضلیت ایشان را تبیین می‌کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Wāḥidī Neyshābūrī and the Virtues and the Traditions of Ahl al-Bayt (as) in "al-Waṣīṭ" (functions and validity)

نویسندگان [English]

  • Mohammadali Mahdavirad
  • Roohallah Shahid
  • Rahman Bakhsh Bijarzehi
University of Tehran
چکیده [English]

The benefit of Islamic sects from each other's hadiths or quoting hadiths with a central theme of interest to others, has been one of the concerns of scholars in different centuries of Islam and has had ups and downs throughout history. WāḥidĪ NeyshābūrĪ is one of the influential commentators in the fifth century AH who has brought the virtues of Ahl al-Bayt and narrations narrated from Ahl al-Bayt in his commentary called Al-WaṣĪṭ. He has used these narrations in drawing the contexts of the revelation of verses, recognizing the virtues of verses, clarifying the apparent meaning of verses and sometimes expressing the examples that are included in the scope of verses. A look at how he interacts with these hadiths shows that he usually considers such hadiths to be authentic, unless they are in conflict with the fundamental principles of his belief or have been contradicted by the majority of commentators.

کلیدواژه‌ها [English]

  • WāḥidĪ
  • virtues of Ahl al-Bayt
  • narrations of Ahl al-Bayt
  • functions
  • validity
1. ابن تعزی بردی، جمال‌الدین یوسف، النجوم الزاهرة فی ملوک مصر و القاهره، قاهره: المؤسسة المصریة العامة للتألیف و الترجمه، بی‌تا.
2. امینی، نوروز، «روایات اهل بیت در منابع اهل سنّت»، مجله علوم حدیث، شمارۀ ۴۷، ۱۳۸۷ش، ص146ـ184.
3. باقری، حمید و رحمان ستایش، محمدکاظم، «کارکردهای نقل روایات اهل سنت در منابع شیعی با تکیه بر روایات تفسیری»، مجله علوم حدیث، شمارۀ ۳ و ۴، ۱۳۹۱ش، ص111ـ152.
4. صدوق، محمد بن علی بن حسین، الأمالی، تهران: کتابچی، 1376ش.
5. قفطی، علی بن یوسف، أنباه الرواة علی انباه النحاة، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره: دار الکتب العلمیه، ۱۳۶۹ق.
6. محمد محمدمهدی، جوده، الواحدی و منهجه فی التفسیر، چ۱، مصر: وزارة الاوقاف، ۱۹۷۸م.
7. واحدی نیشابوری، علی بن احمد، التفسیر البسیط، تحقیق نوره بنت عبدالله بن عبدالعزیز الورثان، ریاض: جامعة الامام محمد بن سعود الاسلامیه، ۱۴۳۰ق.
8. ـــــــ ، الوجیز فی تفسیر کتاب الله العزیز، تحقیق صفوان عدنان داودی، دمشق: دار القلم، ۱۴۱۵ق]الف[.
9. ـــــــ ، الوسیط فی تفسیر القرآن المجید، تحقیق و تعلیق عادل احمد و همکاران، چ۱، بیروت: دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۵ق]ب].
10. یافعی، عبدالله بن اسعد، مرآة الجنان و عبرة الیقظان، حیدرآباد دکن: دایرةالمعارف النظامیه، ۱۳۳۸ق.