حدیث پژوهی

حدیث پژوهی

اعتبارسنجی سندی و متنی احادیث «ما عُبِدَ اللهُ بِشَیءٍ مِثلَ الْبَداء» و «ما عُظِّمَ اللهُ بِمِثلِ الْبَداء»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
2 استاد تمام گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
10.22052/hadith.2026.259257.1708
چکیده
بداء یکی از مهم‌ترین آموزه‌های اعتقادی در نظام کلامی امامیه است که بر ربوبیت و قدرت مطلق و مستمر خداوند در تدبیر جهان و تغییر و تجدید مقدرات دلالت دارد. از جمله روایاتی که جایگاه رفیع این آموزه را آشکار می‌سازد، دو روایت نزدیک‌به‌هم «ما عبد الله بشیء مثل البداء» و «ما عظّم الله بمثل البداء» در باب البداء کتاب الکافی است که تاکنون بررسی مستقلی از اعتبار سندی و متنی آن‌ها در پژوهش‌های حدیثی صورت نگرفته است. بر این اساس، پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه‌ای، با هدف اعتبارسنجی روایات مذکور، سند و متن ‌آن‌ها را با معیارهای رجالی و فقه‌الحدیثی مورد ارزیابی قرار داده است. اعتبار سندی روایات با تکیه بر منابع رجالی متقدم و متأخر و اعتبار متنی آن‌ها از طریق عرضه بر قرآن و سنت قطعی و ارزیابی با عقل صریح، بررسی شده است. افزون بر این معیارها، آرای شارحان کافی نیز به عنوان شاهد، ذکر شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هر دو روایت از لحاظ سندی، معتبر و صحیح هستند و از نظر متنی نیز، دلالت آن‌ها با آیات قرآن و سنت قطعی، سازگار بوده و با مسلمات عقلی، تایید می‌شود. هم‌چنین، با وجود استقلال سندی و تفاوت در نحوه بیان، این روایات، دو نقل مکمل از یک آموزه‌ی واحدند که بداء را یکی از برترین مصادیق عبادت و کامل‌ترین مظهر تعظیم خداوند، معرفی می‌کنند و و جایگاه بنادین و اثرگذار این عقیده را در نظام تدبیر الهی، نشان می‌دهند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Isnad and Textual Validation of the Hadiths "Mā ʿubid Allāh bi-shayʾin mithl al-Badaʾ" and "Mā ʿuẓẓim Allāh bi-mithl al-Badaʾ

نویسندگان English

Alireza Imani 1
ebrahim ebrahimi 2
qasempour qasempour ravandi 2
1 M.A. in Quran and Hadith Sciences, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran
2 Professor of Department of Qur'anic Sciences and Hadith Studies, Allameh Tababa’i University, Tehran, Iran
چکیده English

Bada’ (alteration in the divine will) is a prominent Imami theological doctrine signifying God's absolute Lordship and continuous power in managing the universe and renewing destinies. Two closely related Hadiths in Al-Kafi highlight its exalted status: "Mā ʿubid Allāh bi-shayʾin mithl al-Badaʾ" (God is not worshipped by anything like Bada’) and "Mā ʿuẓẓim Allāh bi-mithl al-Badaʾ" (God is not magnified by anything like Bada’). Since their Isnad (transmission chain) and textual validity lack independent investigation, this descriptive-analytical study evaluates them using Rijal (biographical evaluation) and Fiqh al-Hadith (comprehension of Hadith) criteria. Isnad validity was examined through early and later Rijal sources, while textual validity was assessed against the Holy Quran, definitive Sunnah, and explicit rationality, supported by the views of Al-Kafi commentators. Findings indicate that both narrations are authentically transmitted (Sahih). Textually, they align with Quranic verses, the definitive Sunnah, and rational principles. Despite independent transmission chains and phrasing differences, they act as complementary transmissions of a single doctrine. Ultimately, they present Bada’ as the highest manifestation of worship and the most perfect expression of magnifying God, demonstrating its fundamental role in the divine management system.

کلیدواژه‌ها English

Bada’
Validation
Isnad Criticism
Textual Criticism
Al-Kafi

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 15 شهریور 1405